Genel kurul kararlarına karşı açılan davalarda asıl mücadele çoğu zaman esas hükümden önce, ihtiyati tedbir aşamasında yaşanır. Kararın icrası durdurulmazsa sermaye artırımı tescil edilir, yönetim değişir ve iptal kararı pratik değerini yitirir. Bu rehber, tedbir talebinin hangi mahkemeye ve nasıl kurgulanacağını anlatır.
Görev ve yetki: tek adres, tek an
TTK ve 6102 sayılı Kanun sistematiğinde şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinde görülür; yetki bakımından ise şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi esas alınır. Bu kural, ortaklar farklı illerde bulunsa da değişmez. Genel kurul kararının iptali davası için öngörülen süre kısa ve hak düşürücü nitelikte olduğundan, dava açma kararı toplantı tarihinden hemen sonra verilmelidir; tedbir talebi de aynı dilekçede ileri sürülür.
Tedbir talebini güçlendiren unsurlar
- Toplantı çağrısındaki usulsüzlüğün belgeyle gösterilmesi
- Gündeme bağlılık ilkesine aykırı karar alındığının tutanaktan çıkarılması
- Muhalefet şerhinin toplantı tutanağına usulüne uygun işlenmesi
- Kararın tescil edilmesi halinde geri dönüşün güçleşeceğinin somut anlatımı
- Azlık haklarının ve bilgi alma hakkının engellendiğine dair yazışmalar
Muhalefet şerhi olmadan başlayan dosyanın zorluğu
İptal davasında dava açma ehliyeti bakımından toplantıda hazır bulunup karara muhalif kalmak ve bunu tutanağa geçirmek kural olarak aranır. Toplantıya usulüne uygun çağrılmamış ortak için durum farklıdır; bu halde çağrı usulsüzlüğünün belgelenmesi gerekir. Bu nedenle genel kurul günü tutulacak kayıtlar, davanın kaderini toplantı salonunda belirler: hazirun cetveli örneği, vekaletname kayıtları, oy kullanma biçimi ve karşı oyun metni.
Uzlaşma mı, dava mı? Ortaklık ilişkisinin geleceği
Genel kurul uyuşmazlıkları çoğu zaman tek bir kararla değil, süregelen bir ortaklık gerilimiyle ilgilidir. Bu nedenle çözüm, kararın iptalinden ibaret olmayabilir. Pay devri, kar dağıtım taahhüdü, yönetimde temsil veya ortaklıktan çıkış üzerine kurulan bir protokol, TBK kapsamında bağlayıcı biçimde düzenlendiğinde uyuşmazlığı kökten sona erdirebilir. Buna karşılık şirket malvarlığının eritilmesi, sermaye artırımıyla payın sulandırılması gibi iddialar varsa, müzakere için geçirilen süre telafi edilemez sonuç doğurur; böyle dosyalarda önce tedbir alınıp sonra masaya oturmak daha güvenlidir.
Butlan ve iptal ayrımını gözden kaçırmamak
Her sakat karar iptal davasına konu olmaz. Kanunun emredici hükümlerine, ortakların vazgeçilmez haklarına veya sermayenin korunması ilkesine aykırı kararlar bakımından butlan tartışması gündeme gelir ve bu iddia süreye tabi olmadan ileri sürülebilir. Dilekçe kurgulanırken hem iptal hem butlan gerekçelerinin ayrı başlıklar halinde işlenmesi, süre yönünden doğabilecek riski azaltır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Şirket uyuşmazlıklarında sonuç, esas sözleşmenin içeriğine ve toplantı belgelerine göre değiştiğinden, genel kurulun ardından hızla hukuki değerlendirme alınmasında yarar vardır.