Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararına itiraz etmek isteyen ortağın karşısına iki ayrı eşik çıkar: kararın hangi hukuki kategoriye girdiği ve davanın hangi ön şartlara tabi olduğu. Bu iki eşik doğru okunmadığında, esasen sakat bir karar bile denetim dışı kalabilir.
İptal, Butlan ve Yokluk Ayrımı
TTK, kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar için iptal davası öngörür; bu dava süreye tabidir. Buna karşılık ortağın vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da anonim şirketin temel yapısını bozan kararlar butlan yaptırımına bağlanmıştır ve butlanın tespiti aynı kısa süreye tabi değildir. Toplantının hiç yapılmamış sayılacağı hâller ise yokluk başlığında değerlendirilir. Dilekçe yazılırken talep bu üç kategoriden hangisine dayandırılıyorsa, dayanak olgular da ona göre seçilmelidir.
Üç Aylık Süre Hangi Andan İşler
İptal davası bakımından TTK, toplantı tarihinden itibaren işleyen üç aylık bir süre öngörür. Bu sürenin tebliğe değil toplantıya bağlı olması, uygulamada en çok gözden kaçan noktadır: toplantıya katılmayan ya da karardan geç haberdar olan ortak, kararın kendisine ulaşmasını bekleyerek süreyi tüketebilir. Ticaret sicili ilanının takip edilmesi ve pay defteri üzerinden bildirim mekanizmasının kurulması bu riski azaltır.
Muhalefet Şerhi ve Dava Ehliyeti
- Toplantıda hazır bulunan ortak için muhalefetin tutanağa geçirilmiş olması
- Çağrının usulüne uygun yapılmadığı hâllerde bu eksikliğin ayrıca ileri sürülmesi
- Vekâletle katılımda yetki belgesinin kapsamının kontrol edilmesi
- Hazır bulunanlar listesindeki pay oranlarının pay defteriyle karşılaştırılması
Ticari Davalarda Arabuluculuk Dava Şartı
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda arabuluculuk, dava şartı olarak düzenlenmiştir. Genel kurul kararının iptali istemi kural olarak bu kapsamda değerlendirilmese de, aynı dilekçeye eklenen kâr payı ya da tazminat talepleri şartı tetikleyebilir. Bu nedenle talepler ayrıştırılmadan dava açmak, dosyanın usulden reddine yol açabilir.
Toplantı Öncesi ve Sonrası Belge Disiplini
- Çağrı ilanı, gündem metni ve gönderim kayıtları tarihleriyle arşivlenir.
- Finansal tabloların ve raporların incelemeye açıldığı tarih belgelenir.
- Toplantı tutanağı, hazirun cetveli ve varsa muhalefet şerhi aynı gün örneklenir.
- Tescil ve ilan tarihleri sicil kayıtlarından teyit edilir.
- Kararın uygulanmasını durdurma talebinin gerekliliği ayrıca değerlendirilir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve kararın içeriği sonucu değiştirebilir. Toplantı tarihini takvime işleyip belgeleri gecikmeden bir hukukçuya inceletmek, üç aylık pencerenin verimli kullanılmasını sağlar.