Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına ilişkin uyuşmazlıklarda zaman, davanın en belirleyici unsurudur. 6102 sayılı TTK, iptal edilebilir kararlar için sınırlı bir dava penceresi tanırken, batıl veya yoklukla malul kararlar bakımından farklı bir rejim öngörür. Bu rehber, genel kurul dosyalarında usul takviminin kurulmasına ve usule aykırı işlem nedeniyle hak kaybı yaşanmamasına odaklanır.
Önce Teşhis: İptal mi, Butlan mı, Yokluk mu
Aynı olguya karşı açılabilecek dava türleri farklı süre ve taraf rejimine tabidir. Toplantı çağrısındaki eksiklik, gündeme bağlılık ilkesinin ihlali veya oy hakkının usulsüz kullandırılması tipik iptal sebepleriyken; pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da eşit işlem ilkesini kökten zedeleyen kararlar için butlan tartışması gündeme gelir. Teşhis yanlış yapıldığında, süresinde açılmış bir dava dahi yanlış hukuki sebeple reddedilebilir.
Dava Şartı Arabuluculuk Sınırı
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari taleplerde arabuluculuk dava şartıdır; buna karşılık genel kurul kararının iptali gibi kurucu nitelikte hüküm istenen davalar bu kapsamda değildir. Uygulamada kâr payı alacağı ile iptal talebi aynı dosyada birleştirilmek istendiğinde bu ayrım gözden kaçar ve para talebi yönünden dava şartı eksikliği doğar. Talepler baştan ayrıştırılmalıdır.
Usule Aykırı İşlemin Tipik Kaynakları
- Muhalefet şerhinin toplantı tutanağına usulüne uygun geçirilmemesi
- Toplantıya katılmayan pay sahibinin dava ehliyetinin doğduğu hâllerin hatalı değerlendirilmesi
- Davanın şirket yerine yönetim kurulu üyelerine yöneltilmesi
- Tescil ve ilan tarihlerinin takip edilmemesi
- Yürütmenin geri bırakılması talebinin karar icra edildikten sonra ileri sürülmesi
Toplantı Öncesinden Başlayan Usul Planı
- Çağrı usulü, gündem ilanı ve hazırun cetveli daha toplantı gününde incelenir.
- İtiraz konusu her gündem maddesi için ayrı ve gerekçeli muhalefet şerhi yazdırılır.
- Toplantı tutanağı ile ticaret sicili kayıtları karşılaştırılır.
- Dava türü belirlenip yetkili mahkeme ve süre penceresi takvime işlenir.
- Kararın uygulanmasını durdurmaya yönelik geçici koruma talebi dilekçeyle birlikte sunulur.
Kapanış
Genel kurul uyuşmazlıklarında en güçlü maddi itiraz bile, tutanağa yansımamış ve süresi içinde dava konusu edilmemişse pratik değerini yitirir. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve karar içeriği farklı sonuçlar doğurabileceğinden somut olayda hukuki destek alınması uygun olur.