Haksız rekabet iddiaları ticari hayatta hızlı hareket etmeyi gerektirir; ancak acele, delilin hukuka uygun biçimde toplanmasının önüne geçtiğinde dosya daha ilk celsede zayıflar. Bu rehber, TTK kapsamındaki haksız rekabet uyuşmazlıklarında tarafların yaptığı delil sözleşmesinin etkisini ve usule aykırı delil toplamanın yarattığı somut riski ele alıyor.
İspat Yükü Kimin Üzerinde Doğar?
Davacı taraf; rakibin fiilini, bu fiilin dürüstlük kurallarına aykırı biçimde rekabeti etkilediğini ve kendi ekonomik menfaatlerinin zarar gördüğünü veya zarar tehlikesiyle karşılaştığını ortaya koymakla yükümlüdür. Tespit, men, sonuçların ortadan kaldırılması ve tazminat talepleri aynı dilekçede birleştirilse bile her biri farklı ispat konusuna dayanır. Özellikle tazminat kalemi için zararın miktarı ayrıca temellendirilmezse mahkeme yalnızca men kararı vermekle yetinebilir.
Delil Sözleşmesi Nereye Kadar Bağlayıcıdır?
Ticari sözleşmelerde sıkça yer alan münhasır delil kaydı, tarafların serbestçe tasarruf edebileceği konularda geçerlidir ve ispat faaliyetini sözleşmede sayılan delillerle sınırlar. Bu kayıt lehe olduğu kadar aleyhe de işler: müşteri kayıtlarına dayanmayı planlayan taraf, sözleşmesinde yalnızca defter ve yazılı belge öngörülmüşse tanık dinletme imkânını kaybedebilir. Dava açmadan önce sözleşmedeki delil kaydının kapsamı satır satır okunmalıdır.
Dijital Delilin Hukuka Uygun Elde Edilmesi
Uygulamada dosyaların büyük kısmı e-posta trafiği, mesajlaşma kayıtları, müşteri listeleri ve çalışan geçişleri üzerine kuruludur. Bu tür verilerde iki eşik birlikte aşılmalıdır:
- Verinin elde edilme yöntemi hukuka uygun olmalı; başkasına ait hesaba veya cihaza izinsiz erişimle sağlanan kayıt, dosyaya girse bile hükme esas alınmayabilir.
- Çalışan cihazlarındaki incelemede kişisel veri mevzuatının öngördüğü aydınlatma ve ölçülülük şartları gözetilmelidir.
- Elektronik kaydın bütünlüğü, üretildiği tarih ve kaynağıyla birlikte belgelenmelidir.
Delil Tespiti ve İhtiyati Tedbirin Zamanlaması
Haksız rekabetin sürekliliği söz konusuysa, delillerin kaybolma ihtimaline karşı dava açılmadan önce delil tespiti istenebilir. Ürün, tanıtım materyali veya internet içeriği gibi kolayca değiştirilebilen unsurlar için tespit talebi, sonraki tazminat davasının temelini oluşturur. İhtiyati tedbir talebi ise yaklaşık ispat düzeyinde somut belge ister; soyut iddia ile yapılan tedbir başvurusunun reddi, esas davada da olumsuz bir izlenim bırakabilir.
Dosyayı Usulden Zayıflatan Davranışlar
- Yetkili ve görevli mahkemenin ticari dava niteliği gözetilmeden belirlenmesi.
- Arabuluculuk dava şartının ticari nitelikli tazminat talebi bakımından atlanması.
- Delil listesinin dilekçeler aşamasında eksik sunulup sonradan genişletilmeye çalışılması.
- Ticari defterlerin karşı tarafın lehine de delil oluşturabileceğinin hesaba katılmaması.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her sözleşme metni ve her rekabet ilişkisi kendi içinde ayrı okunmalıdır. Sözleşmenizdeki delil kaydının davanıza etkisini görmek için dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.