Ortaklar ya da yönetim organı ile şirket arasındaki uyuşmazlıklarda esasa girilmeden kaybedilen dosyaların ortak paydası genellikle yetkidir. Aynı olay, ileri sürülüş biçimine göre farklı mahkemelerin ve hatta tahkimin önüne gidebilir. 6102 sayılı TTK'nın şirketler hukukuna ilişkin düzeni ile TBK'nın borç ilişkilerine dair kuralları birlikte uygulandığında, dosyanın hangi hukuki temele oturtulduğu doğrudan yetkiyi de belirler.
Uyuşmazlığın Kaynağını Ayırmak
İlk ayrım şudur: talep, ortaklık sıfatından mı yoksa taraflar arasındaki ayrı bir sözleşme ilişkisinden mi doğuyor? Kâr payı, bilgi alma ve genel kurul kararlarına ilişkin talepler ortaklık ilişkisine dayanırken, ortakların kendi aralarında imzaladıkları pay sahipleri sözleşmesinden doğan talepler ayrı bir zemindedir. Bu ayrım yapılmadan açılan davalarda hem görev hem yetki itirazlarıyla karşılaşılır.
Yetkiyi Belirleyen Üç Unsur
- Şirket merkezinin bulunduğu yer, ortaklık ilişkisinden doğan pek çok talep bakımından belirleyicidir.
- Taraflar arasındaki sözleşmede yetki kaydı varsa, bu kaydın geçerlilik şartlarını taşıyıp taşımadığı incelenmelidir.
- Esas sözleşmede veya sözleşmelerde tahkim şartı bulunuyorsa, mahkemeye gitmeden önce bu şartın kapsamı belirlenmelidir.
Defter ve Kayıt Delili
Ticari uyuşmazlıklarda ticari defterler, usulüne uygun tutulduğu ve açılış-kapanış onayları bulunduğu ölçüde sahibi lehine de delil olabilir. Bu nedenle dava öncesinde defterlerin onay durumu, kayıtların birbirini teyit edip etmediği ve dayanak belgelerin varlığı kontrol edilmelidir. Yönetim organının işlemlerine ilişkin tartışmalarda ise karar defteri, genel kurul tutanakları, hazır bulunanlar listesi ve ticaret sicili kayıtları asıl omurgayı oluşturur.
Genel Kurul Kararına Karşı Süre
Genel kurul kararlarının iptali talebi, TTK'da öngörülen üç aylık süreye tabidir ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Toplantıda bulunup muhalefetini tutanağa geçirmek, çağrının usulüne uygun yapılmadığını ileri sürmek veya gündeme bağlılık ilkesine aykırılık iddiasında bulunmak, kararın iptali talebinin dayanağını oluşturur. Muhalefet şerhinin tutanağa yazdırılmaması, sonradan aynı iddiayı ileri sürmeyi güçleştirir.
Dava Öncesi Kontrol Başlıkları
- Ticaret sicilinden alınan güncel kayıt ve temsil yetkisi durumu
- Esas sözleşmenin son hâli ve varsa tadil metinleri
- Pay defteri kayıtları ile pay devirlerine ilişkin belgeler
- Talebin dava şartı arabuluculuk kapsamına girip girmediği
- Şirketin işleyişini koruyacak geçici tedbir ihtiyacı
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; şirket türü, uyuşmazlığın konusu ve sözleşmelerdeki özel hükümler izlenecek yolu değiştirir. Kurumsal dosyanız için ayrıntılı hukuki inceleme yaptırmanız uygun olur.