Haksız rekabet iddiaları çoğu zaman fiilin hukuka aykırılığından önce, o fiilin belgelenebilirliği aşamasında kaybedilir. Rakibin davranışı piyasada görülebilir olsa bile, dosyaya giren delil zayıfsa nitelendirme tek başına sonuç doğurmaz. Bu rehber, TTK'nın haksız rekabete ilişkin düzenlemeleri ile ticari davalarda aranan dava şartı arabuluculuk aşamasını birlikte ele alarak ispat planının nasıl kurulacağını anlatır.
Fiil, Piyasa Etkisi ve Zarar Bağını Ayrı Ayrı Kurmak
Haksız rekabet dosyalarında üç ayrı halka birlikte kurulur: rakibin somut davranışı, bu davranışın rekabet ortamını bozan niteliği ve müvekkilin uğradığı ekonomik sonuç. Uygulamada en sık görülen eksiklik, ilk halkanın ayrıntılı anlatılıp üçüncü halkanın soyut bırakılmasıdır. Ciro düşüşü, bayi kaybı, iptal edilen siparişler gibi veriler tarih aralığı ile eşleştirilmediğinde, zarar kalemi hesaplanabilir olmaktan çıkar.
Uçucu Delili Kalıcı Hâle Getirmek
Haksız rekabet delillerinin önemli kısmı silinebilir niteliktedir: ilan metinleri, sosyal medya paylaşımları, fiyat listeleri, e-posta yazışmaları. Bunların dava anına kadar korunacağını varsaymak risklidir.
- İnternette yayımlanan içerik için tarih ve saat bilgisini gösterecek biçimde tespit yaptırılması
- Müşteri ve bayi bildirimlerinin yazılı hâle getirilmesi, sözlü aktarımlarla yetinilmemesi
- Ticari defter, fatura ve sipariş kayıtlarının karşılaştırmalı dönem tablosuna dönüştürülmesi
- Çalışan geçişi iddiası varsa iş sözleşmesindeki gizlilik kayıtlarının ve devir tarihlerinin dosyaya eklenmesi
- Delilin karşı tarafın elinde bulunduğu hâllerde, delil tespiti ve ibraz taleplerinin baştan planlanması
Dava Şartı Arabuluculuk ile Delil Zamanlamasının Çakışması
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu aşama, ispat stratejisi bakımından iki yönlü etki doğurur: bir yandan uyuşmazlığın hızlı çözümü için fırsat yaratır, diğer yandan karşı tarafa delilini toparlama ve dijital içeriği kaldırma zamanı tanır. Bu nedenle görüşmeye gidilmeden önce delil tespitinin tamamlanmış olması, sonradan telafisi güç kayıpları önler. Tespit ve durdurma talepleri ile para alacağına ilişkin talepler farklı usullere tabi olabildiğinden, hangi talebin arabuluculuk kapsamında olduğu dosya bazında değerlendirilmelidir.
Uzlaşma mı Dava mı: Kararı Verirken Bakılacak Ölçütler
- Talebin ağırlığı: amaç fiilin durdurulması mı, yoksa parasal karşılık mı?
- Delil olgunluğu: dosya bugün açılsa ispat yükü karşılanabiliyor mu?
- Süreklilik: ihlal devam ediyorsa geçici hukuki koruma ihtiyacı doğar.
- Ticari ilişkinin geleceği: tedarik veya bayilik bağı sürecekse anlaşmanın değeri yükselir.
- Anlaşma metninin uygulanabilirliği: taahhüdün ihlali hâlinde ne olacağı yazılı olmalıdır.
Bu değerlendirme sonunda varılan anlaşmanın kapsamı dar tutulursa, aynı davranış kısa süre sonra tekrarlandığında baştan başlamak gerekebilir.
Bilgilendirme
Yukarıdaki açıklamalar genel nitelikte olup her ticari uyuşmazlığın kendi ticari teamülü, sözleşme yapısı ve delil durumu farklıdır. Somut dosyanızda atılacak adımlar için önceden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.