Ortaklar arasındaki anlaşmazlık dava eşiğine geldiğinde, tartışma çoğu kez esasa değil iki teknik konuya takılır: uyuşmazlığın hangi merci önünde çözüleceği ve tarafların önceden yaptığı delil düzenlemelerinin geçerli olup olmadığı. Bu iki başlık, dava dilekçesi yazılmadan önce netleştirilmelidir.
Uyuşmazlık Ortaklık İlişkisinden mi Doğuyor?
6102 sayılı TTK kapsamındaki ortaklık ilişkisinden doğan talepler ile ortaklar arasındaki kişisel borç ilişkilerinden doğan talepler farklı rejimlere tabidir. Birincisinde şirket merkezi ve ticari dava kuralları belirleyici olurken, ikincisinde TBK'nın genel hükümleri ve genel yetki kuralları uygulanır. Aynı kişiler arasındaki iki farklı alacak, bu nedenle iki ayrı dosyanın konusu olabilir.
Delil Sözleşmesinin Sınırları
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlığın belirli delillerle ispatlanacağını kararlaştırabilir. Ancak bu serbestlik sınırsız değildir: tarafın delil hakkını tümüyle ortadan kaldıran, kesin delil sayılan araçları devre dışı bırakan veya hakkın kullanılmasını aşırı güçleştiren düzenlemeler beklenen sonucu doğurmaz. Sözleşmeye böyle bir hüküm konulacaksa, kapsamı ve istisnaları açıkça yazılmalıdır.
Şirket Defter ve Kayıtlarının Delil Değeri
- Usulüne uygun tutulmuş ticari defterlerin taraflar arasındaki işlemler bakımından taşıdığı ağırlık
- Pay defteri ve genel kurul tutanaklarının ortaklık sıfatını gösterme işlevi
- Yönetim kurulu karar defterinin sorumluluk tartışmasındaki yeri
- Kayıt dışı bırakılmış ödemelerin banka hareketleriyle desteklenmesi ihtiyacı
Genel Kurul ve Yönetim Kararlarına Karşı Yollar
Bir kararın iptali talebi ile kararın yokluğunun veya butlanının ileri sürülmesi aynı şey değildir; şartları ve süreleri farklıdır. İptal talepleri kısa süreye tabi olduğundan, toplantı tarihinin ve muhalefet şerhinin tutanağa geçirilip geçirilmediğinin hemen tespiti gerekir. Muhalefetini kayda geçirmemiş ortak bakımından dava yolu daralabilir.
Tahkim Şartı Varken Mahkemeye Gitmek
Esas sözleşmede veya ortaklar sözleşmesinde geçerli bir tahkim şartı bulunuyorsa, mahkemeye açılan dava karşı tarafın itirazı üzerine usulden sonuçlanabilir. Dava hazırlığının ilk adımı bu nedenle sözleşme metnindeki uyuşmazlık çözümü maddesini okumak olmalıdır. Aynı şekilde ticari nitelikteki alacak taleplerinde arabuluculuk basamağının tamamlanıp tamamlanmadığı da kontrol edilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; şirket türü, sözleşme hükümleri ve uyuşmazlığın konusu izlenecek yolu değiştirir. Adım atmadan önce şirket belgelerinin bütün olarak incelenmesi önerilir.