Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda ilk tartışma çoğu zaman esas hakkında değil, uyuşmazlığın nerede görüleceği hakkında çıkar. Esas sözleşmede ya da ortaklar sözleşmesinde bir tahkim kaydı varsa, karşı taraf mahkemeye başvurduğunda tahkim itirazının zamanında ve doğru biçimde ileri sürülmesi gerekir. TTK ve 6102 sayılı düzenlemenin şirketler hukukuna özgü kuralları ile TBK temelli sözleşme hükümleri bu noktada birlikte değerlendirilir. Bu rehber, tahkim itirazının kurulması ve bildirimlerin gecikmesinden doğan riske odaklanır.
Tahkim Kaydını Okuma Biçimi
- Kayıt hangi uyuşmazlıkları kapsıyor: tüm ortaklık ilişkisini mi, yalnızca belirli konuları mı?
- Kayıt esas sözleşmede mi, yoksa ortaklar arasındaki ayrı bir sözleşmede mi yer alıyor?
- Tahkim yeri, uygulanacak kurallar ve hakem sayısı belirlenmiş mi?
- Şirketin organ kararlarına ilişkin talepler kaydın kapsamına giriyor mu?
İtirazı Zamanında ve Açıkça İleri Sürmek
Tahkim itirazı, esasa ilişkin savunmanın arasına sıkıştırılan bir cümle olarak yazıldığında zayıflar. İtirazın ilk savunma aşamasında, açıkça ve kaydın metnine dayanılarak ileri sürülmesi gerekir; aksi hâlde yargılamaya itiraz etmeksizin devam edildiği sonucuna varılabilir. Dilekçede kaydın kapsamı, uyuşmazlığın bu kapsama neden girdiği ve kaydın geçerliliğine ilişkin hususlar ayrı başlıklar hâlinde ele alınmalıdır.
Bildirimlerin Şirket İçinde Kaybolması
Şirket içi uyuşmazlıklarda tebligat riski özel bir biçim alır: dava veya tahkim bildirimi şirketin sicildeki adresine ya da kurumsal elektronik adresine ulaşır, ancak uyuşmazlık zaten yönetim içinde olduğu için evrak ilgili ortağa iletilmez. Bu durumda ilk savunma süresi, itiraz edecek tarafın bilgisi dışında geçer ve tahkim itirazı ileri sürülemez hâle gelir. Azlık konumundaki ortaklar bakımından bu risk somuttur. Alınabilecek önlemler arasında tebligat için ayrı bir adres bildirilmesi, sicil kayıtlarının güncel tutulması ve şirkete gelen resmî evrakın kaydının ortaklarca izlenebilir olması sayılabilir.
İtiraz Kabul Edilirse ve Edilmezse
- İtiraz kabul edilirse tahkim sürecinin başlatılması için gereken adımları ve masraf yükünü baştan planlayın.
- İtiraz reddedilirse bu karara karşı hangi imkânların bulunduğunu ve süresini not edin.
- Her iki senaryoda da delil toplama işini durdurmayın; süreç değişse de delil aynı kalır.
- Geçici koruma ihtiyacı varsa, tahkim yolunda bunun nasıl talep edileceğini önceden öğrenin.
Uyuşmazlığın Şirket İşleyişine Etkisini Sınırlamak
Ortaklar arası ihtilaf sürerken genel kurul ve yönetim kararlarının alınmaya devam etmesi gerekir. Bu nedenle uyuşmazlığın çözüm kanalı tartışılırken, organ kararlarının geçerliliğine ilişkin süreler ayrıca izlenmelidir; bu talepler kendi süreleri içinde ileri sürülmediğinde ayrı bir kayıp doğar. Şirketin ticari ilişkilerine zarar vermemek için gizlilik ve iletişim yönetimi de sürecin parçası sayılmalıdır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir; tahkim kaydının metni, uyuşmazlığın konusu ve şirketin yapısı izlenecek yolu değiştirir. Sözleşme metinlerinizi bir hukukçuyla birlikte incelemeniz yerinde olur.