Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda esas sözleşmeye ya da pay sahipleri sözleşmesine konulmuş bir tahkim şartı bulunduğunda, ilk soru uyuşmazlığın esası değil yoludur. Yanlış merciye başvurmak yalnızca zaman kaybı doğurmaz; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında belirli sürelere bağlanmış taleplerde bu kayıp telafi edilemez hâle gelebilir. Bu nedenle tahkim tartışması, dilekçe yazılmadan önce kapatılmalıdır.
Tahkim şartı gerçekten uygulanabilir mi
Bir tahkim şartının varlığı tek başına yeterli değildir. Şartın kapsamı, hangi uyuşmazlıkları içerdiği ve kimleri bağladığı ayrıca incelenir. Esas sözleşmeye konulan tahkim kaydı ile ortaklar arasında imzalanan ayrı bir sözleşmedeki kayıt aynı sonucu doğurmayabilir; ayrıca her uyuşmazlık türü tarafların serbestçe tasarruf edebileceği nitelikte olmayabilir. Şartın belirsiz ya da çelişkili kaleme alınması, sürecin en başında yetki tartışması çıkarır.
Kanuni süreler tahkim takvimini beklemez
- Genel kurul kararlarına karşı öngörülen dava süreleri kısadır ve tahkim sürecinin işleyişi bu süreleri kendiliğinden esnetmez.
- Sorumluluk taleplerinde zamanaşımının başlangıcı, zararın ve failin öğrenildiği ana bağlıdır; kurum içi yazışmalarla geçen aylar bu tarihi geriye almaz.
- Hakem başvurusunun usulüne uygun yapılmaması, süreyi koruyucu etkisini tartışmalı kılabilir.
Hakem sürecinde atlanan adımlar
- Hakem seçimi ve bildirim usulünün sözleşmedeki yönteme birebir uygun yürütülmesi
- Uyuşmazlık konusunun ve talep kalemlerinin başvuru dilekçesinde ölçülebilir biçimde yazılması
- Şirket defterleri, yönetim kurulu kararları ve pay defteri kayıtlarının erken talep edilmesi
- Geçici hukuki koruma ihtiyacının tahkim dışında mahkemeden istenip istenemeyeceğinin belirlenmesi
Tahkim ile mahkeme arasındaki geçiş riski
Uyuşmazlık mahkemeye taşındığında karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir; bunun tersi de mümkündür. Her iki hâlde de dosya bir merciden diğerine geçerken zaman akar. Bu riski azaltmanın yolu, başvurudan önce tahkim şartının metnini, kapsamını ve uyuşmazlığın niteliğini yazılı bir değerlendirmeye bağlamaktır. Kararsız kalınan hâllerde, süre koruyucu adımların hangi merci nezdinde atılabileceği ayrıca planlanmalıdır.
Bu açıklamalar genel çerçeve sunar. Şirket yapısı, sözleşme metni ve uyuşmazlığın konusu farklı sonuçlara götürebileceğinden, yol seçimini belgeleri inceleyen bir hukukçuyla birlikte yapmanız yerinde olur.