Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar, yönetim organı kararlarına yönelik itirazlar ve şirketle ortak arasındaki alacak tartışmaları, TTK ve TBK ekseninde farklı usullere tabidir. Bu dosyalarda ilk soru esasa değil usule ilişkindir: talep, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmasını gerektiren nitelikte mi?
Hangi talep dava şartına tabi
Ticari nitelikteki bir kısım talepler için arabuluculuk dava şartıdır; buna karşılık şirketler hukukuna özgü bazı istemler farklı usullere tabidir. Aynı dilekçede birden çok talep bir araya getirildiğinde, bunlardan yalnızca bir kısmının dava şartına tabi olması karışıklık yaratır. Bu nedenle talepler dava açılmadan önce iki listede ayrıştırılmalı, arabuluculuk başvurusu bu ayrıma göre yapılmalıdır. Eksik başvuru, dosyanın esasa girilmeden dönmesine yol açar ve bu arada geçen süre telafi edilemeyebilir.
Şirket defter ve kayıtlarına erişim
Şirket içi uyuşmazlıklarda ispatın omurgası şirket kayıtlarıdır ve bu kayıtlar çoğu zaman karşı tarafın kontrolündedir. Bu nedenle strateji, hangi kayda hangi yolla ulaşılacağı belirlenerek kurulur:
- Ortaklık sıfatına dayalı bilgi alma ve inceleme taleplerinin yazılı olarak yapılması
- Genel kurul ve yönetim organı karar defterlerinin ilgili sayfalarının belirlenmesi
- Ticaret sicilinden temin edilebilecek kayıtların önceden çıkarılması
- Talebin reddi hâlinde bunun belgelenmesi
Reddedilen bir bilgi talebinin yazılı kaydı, sonraki aşamada delil elde etme isteminin dayanağını oluşturur.
Karar ve toplantı usulüne ilişkin denetim
Yönetim organı veya genel kurul kararına yönelik itirazlarda esas kadar usul de tartışılır: çağrının usulüne uygunluğu, gündemin içeriği, toplantı ve karar yeter sayıları, katılımın belgelenmesi. Bu başlıkların her biri için ilgili belge önceden temin edilmelidir. Usule ilişkin itirazların çoğu kısa sürelere tabidir; kararın öğrenildiği tarihin belgelenmesi bu nedenle önem taşır.
Arabuluculuk görüşmesini boşa geçirmemek
Dava şartı olarak yapılan arabuluculuk, çoğu dosyada yalnızca tutanak alınan bir aşamaya dönüşür. Oysa bu görüşme, karşı tarafın hangi belgeye dayandığını erkenden görme imkânı sağlar. Görüşmeye giderken talep tutarının kalem kalem hesaplanmış olması ve dayanak belgelerin hazır bulundurulması, hem anlaşma ihtimalini artırır hem de anlaşmama hâlinde dava dilekçesinin hazır olmasını sağlar.
Sözleşmesel çözüm yollarını gözden geçirmek
Ana sözleşme veya ortaklar arasındaki ayrı bir sözleşme, uyuşmazlık için özel bir çözüm yolu öngörmüş olabilir. Bu düzenleme, izlenecek usulü ve başvurulacak mercii değiştirebileceğinden, dava şartı değerlendirmesinden önce metin bir kez daha okunmalıdır.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgi vermek içindir; şirketin türü, ortaklık yapısı ve talebin niteliği izlenecek usulü değiştirir. Başvuru yapmadan önce taleplerinizin dava şartı bakımından sınıflandırılmasını hukuki destekle yapmanız önerilir.