Ticari uyuşmazlıklarda dosyanın kaderi, tarafların anlattıklarından çok tuttukları kayıtlarla belirlenir. TTK ve TBK çerçevesinde yürüyen bir sözleşme ihtilafında, delil hazırlığına başlamadan önce yapılması gereken kontrol ise usule ilişkindir.
Dava Şartı Kontrolü Dilekçeden Önce
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat istemli ticari davalarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu kontrol dilekçe yazılmadan önce yapılmalı; talep hem para alacağı hem de tespit ya da fesih gibi başka istemler içeriyorsa, hangi kalemin dava şartına tabi olduğu ayrıştırılmalıdır. İhtiyati haciz gibi geçici hukuki koruma taleplerinin bu yapıdaki yeri de baştan planlanmalıdır.
Ticari Defterlerin İki Yönlü Riski
Usulüne uygun tutulmuş ve açılış-kapanış onayları yapılmış defterler, sahibi lehine de delil oluşturabilir; ancak bu, defterlerin bir bütün olarak incelenmesi ve karşı tarafın defterleriyle karşılaştırılması sonucunu doğurur. Kendi kayıtlarında tutarsızlık bulunan bir taraf için defter delili beklenenin tersine sonuç verebilir. Bu nedenle defterlere dayanılmadan önce iç denetim yapılması gerekir.
Faturaya İtirazın Sekiz Günlük Penceresi
Faturayı alan taraf, içeriğine sekiz gün içinde itiraz etmezse fatura içeriğini kabul etmiş sayılır. Uygulamada bu kural en çok, miktar ya da hizmet kapsamı tartışmalı olduğu hâlde faturaya süresinde itiraz edilmediği için sonuç doğurur. İtirazın yazılı ve tarihi ispatlanabilir biçimde yapılması, sonraki aşamada karşı iddianın temelini kurar.
Yazışmaları Delil Hâline Getirmek
- Sipariş, teslim ve kabul aşamalarını gösteren e-posta zincirleri
- Teyit mektupları ve bunlara verilen ya da verilmeyen cevaplar
- İrsaliye, tartı fişi, montaj ve devreye alma tutanakları
- Temerrüt ihtarı ve fesih bildirimi ile tebliğ belgeleri
- Cari hesap mutabakat yazıları ve karşı tarafın imzalı kabulü
Talebi Ölçülebilir Yazmak
Ticari dosyalarda talep, tek bir toplam rakama indirgendiğinde bilirkişi incelemesi sırasında dağılır. Asıl alacak, gecikme faizi, sözleşmesel cezai şart ve varsa munzam zarar ayrı kalemler hâlinde gösterilmeli; her kalemin hangi belgeye dayandığı dipnot düzeninde belirtilmelidir. Kalemler farklı tarihlerde muaccel olduğundan, faiz başlangıçları da ayrı ayrı yazılmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Sözleşme metni, tarafların ticari defter düzeni ve yazışma geçmişi sonucu değiştirebileceğinden, dava öncesinde belgelerin bütün hâlinde incelenmesi önerilir.