Ticari ilişkilerde uyuşmazlık çıktığında ilk tartışma çoğu zaman esas hakkında değil, davanın nerede görüleceği üzerinedir. Sözleşme metnine konulan yetki kaydı, TTK ve TBK ekseninde tarafların tacir sıfatına göre farklı sonuç doğurur; 6102 sayılı Kanun kapsamındaki defter ve kayıt düzeni ise esasa ilişkin ispatın çekirdeğini oluşturur. Bu iki başlık birlikte planlanmadığında, haklı bir alacak yetki itirazı nedeniyle aylarca gecikebilir.
Yetki Kaydı Ne Zaman Sonuç Doğurur?
Yetki sözleşmesi, ancak tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında ve kanunun aradığı şekil koşuluna uygun biçimde yapıldığında bağlayıcıdır. Sözleşmenin genel işlem koşulu niteliğindeki metinlerine sıkıştırılmış, karşı tarafın müzakere edemediği kayıtlar tartışmaya açıktır. Kesin yetki hallerinde ise taraf iradesi sonuç doğurmaz. Bu nedenle sözleşme imzalanmadan önce, uyuşmazlık çıkarsa hangi mahkemenin ve hangi sıfattaki tarafların söz konusu olacağı yazılı olarak modellenmelidir.
Yetki İtirazının Zamanlaması
Yetki itirazı bir ilk itirazdır; cevap dilekçesi süresi içinde ve usulüne uygun biçimde ileri sürülmezse, yetkisiz mahkeme yetkili hale gelebilir. Aynı şekilde, itirazın hangi mahkemenin yetkili olduğu gösterilmeden yapılması da sonuç doğurmayabilir. Davalı tarafta çalışan bir şirket için bu, tebligatın ulaştığı günün kurum içinde kaydedilmesi ve cevap süresinin ilk gün takvime işlenmesi anlamına gelir.
Defter, Fatura ve Yazışma Zinciri
- Usulüne uygun tutulan ticari defterlerin sahibi lehine de delil olabilmesi, açılış-kapanış onayları ve kayıt düzeniyle bağlıdır
- Faturaya süresi içinde itiraz edilmemesi, içeriğinin kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir
- Sipariş formu, teslim tutanağı ve irsaliye zinciri edimin yerine getirildiğini gösterir
- Kurumsal e-posta yazışmaları ile ihtarname, temerrüt anını tarihlendirir
- Cari hesap ekstresi ve mutabakat yazıları bakiyeyi somutlaştırır
Şirketler Hukukunda Kısa Süreler
Genel kurul kararlarının iptali, sorumluluk davaları ve pay devrine ilişkin itirazlar gibi başlıklarda kanun kısa süreler öngörür. Karar tarihinin, tutanak ve ticaret sicil kayıtlarıyla doğrulanması bu yüzden önemlidir. Bir şirket ortağı için pratik yöntem, olağan ve olağanüstü genel kurul tarihlerinin şirket takviminde sabit tutulması ve karara muhalefetin tutanağa geçirilmesidir; muhalefet şerhi olmadan bazı talep yolları kapanabilir.
Bu metin ticari uyuşmazlıklarda genel yönelim sağlamak için hazırlanmıştır. Sözleşmenin dili, tarafların sıfatı ve defter düzeni sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, dosyaya özel değerlendirme alınması gerekir.