Haksız rekabet iddiaları, delilin hızla kaybolduğu ve usulün sonucu belirlediği uyuşmazlıklardandır. 6102 sayılı TTK, dürüstlük kuralına aykırı davranışlara karşı birden fazla talep imkânı tanır; ancak bu taleplerin bir kısmı arabuluculuk dava şartına tabi olduğu için, doğru sıralama kurulmadığında dosya esasa girmeden reddedilebilir. Aşağıda bu sıralama ve süre riski birlikte ele alınmıştır.
Dava şartı hangi taleplerde devreye girer
Ticari davalarda arabuluculuk şartı, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat istemleri bakımından öngörülmüştür. Haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve sonuçlarının ortadan kaldırılması gibi para alacağına yönelik olmayan talepler bu şartın dışındadır. Pratik sonucu şudur: tespit ve men talepleri doğrudan mahkemeye götürülebilirken, yanlarına tazminat eklendiğinde tazminat yönünden arabuluculuğun tamamlanmış olması gerekir. İhtiyati tedbir talepleri ise arabuluculuk sürecinden bağımsız olarak mahkemeden istenebilir; acil dosyalarda ilk hamle genellikle budur.
Fiili kayda geçirmek: delil hızla kaybolur
- İnternet üzerinden yürüyen ihlallerde tarih damgalı çıktı, arşiv kaydı ve noter tespiti.
- Müşteri listesi veya teknik bilginin sızdırılmasında erişim logları ve cihaz teslim kayıtları.
- Yanıltıcı reklam ve karşılaştırmalı tanıtımda yayın tarihi, mecra ve erişim verileri.
- Çalışanın ayrılışı sonrası ihlal iddiasında rekabet yasağı kaydının kapsamı ve süresi.
- Zararın hesaplanabilirliği için ihlal öncesi ve sonrası satış verileri.
Talep kalemlerinin ölçülebilir kurulması
- Fiilin haksız rekabet oluşturduğunun tespiti; hangi davranışın hangi kurala aykırı olduğu somut yazılır.
- Devam eden ihlalin önlenmesi ve maddi durumun ortadan kaldırılması.
- Maddi tazminat: kaybedilen kazancın hesap yöntemi baştan gösterilir.
- Manevi tazminat ve kararın ilanı talepleri, ticari itibara etkisiyle birlikte gerekçelendirilir.
- TBK hükümlerinden doğan haksız fiil sorumluluğu, sözleşmesel sorumlulukla birlikte alternatif olarak kurgulanır.
Süre riski: öğrenme tarihinin belgelenmesi
Haksız rekabetten doğan talepler, fiilin ve failin öğrenilmesine bağlı olarak işleyen kısa bir zamanaşımına tabidir; bu nedenle ihlalin ne zaman öğrenildiği dosyanın kritik verisidir. Süregelen ihlallerde her yeni fiil için ayrı değerlendirme yapılabilirse de, bu tartışmaya girmemek adına ilk tespitten sonra beklememek gerekir. Uzun süre sessiz kalınması yalnızca zamanaşımı riski doğurmaz; ihtiyati tedbir talebinde aciliyet unsurunu da zayıflatır.
Ticari uyuşmazlıklarda strateji, şirketin pazar konumu ve sözleşme ağıyla birlikte belirlenir; bu yazı ortak bir yol haritası sunar. İhlal şüphesi doğduğunda delil tespiti ve dava şartı kontrolü için hukuki destek almanız işlerin sırasını korur.