Ticari hayatta haksız rekabet iddiaları çoğu zaman bir sözleşme ilişkisinin içinden doğar: eski distribütörün müşteri listesini kullanması, ortaklıktan ayrılan kişinin aynı işi paralel biçimde yürütmesi ya da rakibin yanıltıcı beyanlarla pazar payı elde etmesi gibi. TTK ve TBK kapsamındaki bu iddialar, taraflar arasındaki sözleşmede geçerli bir tahkim şartı varsa devlet mahkemesi yerine hakem önüne taşınır.
Önce Yetkili Merci Sorusu
Tahkim şartının kapsamı çoğu zaman tartışmalıdır: şart yalnızca sözleşmeden doğan uyuşmazlıkları mı, yoksa sözleşmeyle bağlantılı haksız fiil iddialarını da mı kapsar? Bu değerlendirme yapılmadan devlet mahkemesinde dava açıldığında, karşı taraf ilk itiraz olarak tahkim itirazında bulunur ve dosya usulden reddedilir. Süre işlemeye devam ettiği için bu kayıp yalnızca zaman değil, hak kaybı da doğurabilir.
Delilin Kaybolmadan Sabitlenmesi
Haksız rekabet delilleri hızla değişir; internet sitesi güncellenir, ilan kaldırılır, sosyal medya paylaşımı silinir. Bu nedenle:
- İhlali gösteren sayfaların noter ya da bilirkişi eliyle tespiti yaptırılmalıdır
- Müşteri kaybını gösteren sipariş ve ciro karşılaştırmaları dönemsel tablolarla hazırlanmalıdır
- Sır niteliğindeki bilgilerin sızdırıldığı iddiasında, bu bilgiye kimin erişimi olduğunu gösteren yetki kayıtları toplanmalıdır
- Yanıltıcı beyan iddiasında, beyanın hangi mecrada ve kaç kişiye ulaştığı belgelenmelidir
Tahkimde delil tespiti imkânları sınırlı olduğundan, bu hazırlığın tahkim başvurusundan önce tamamlanması gerekir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde tahkim şartı bulunsa dahi mahkemeden ihtiyati tedbir ve delil tespiti istenebilmesi, uygulamada sıklıkla göz ardı edilen bir imkândır.
Zamanaşımının Kısa Kolu
TTK, haksız rekabetten doğan taleplerin öğrenme tarihinden itibaren işleyen kısa bir süreye ve her hâlde fiilin doğduğu tarihten itibaren işleyen daha uzun bir süreye tabi olduğunu düzenler; uygulamada bu süreler bir ve üç yıl olarak karşımıza çıkar. Buradaki asıl tehlike "öğrenme" anının belirsizliğidir. Şirket içinde durumu ilk fark eden çalışanın raporladığı tarih, sonradan zamanaşımı başlangıcı olarak ileri sürülebilir. Bu nedenle iç yazışmalarda ihlalin ne zaman fark edildiği dikkatle kayda geçirilmelidir. Fiil sürekli nitelikteyse sürenin işlemesi bakımından ayrı bir değerlendirme gerekir.
Tahkim Yargılamasının Kendi Takvimi
Tahkimde hakem heyetinin kural olarak belirli bir süre içinde karar vermesi beklenir ve bu süre taraf iradesiyle uzatılabilir. Kararın iptali için açılacak davanın da kısa bir süreye bağlı olduğu unutulmamalıdır. Dolayısıyla dosyada üç ayrı takvim işler: maddi hukuka ilişkin zamanaşımı, yargılamanın kendi süresi ve karar sonrası başvuru süresi.
Talebin Kurgusu
Haksız rekabet davalarında tespit, önleme, sonuçların ortadan kaldırılması ve tazminat talepleri birlikte ileri sürülebilir. Tazminatın hesaplanabilmesi için zararın somut kayıtlarla gösterilmesi gerekir; bunun mümkün olmadığı hâllerde ihlal edenin elde ettiği kazancın istenmesi alternatif olarak kurgulanmalıdır.
Bu içerik genel çerçeve sunar. Tahkim şartının kapsamı ve süre başlangıcı sözleşmeye göre farklılaşacağından, başvurudan önce dosyanızın incelenmesi önerilir.