Ortaklar arasındaki çekişme büyüdüğünde asıl sorun çoğu zaman haklılık değil, hızdır. Pay devri, genel kurul kararının uygulanması veya şirket kayıtlarına erişimin engellenmesi gibi durumlarda dava sonuçlanana kadar geçen süre, kazanılan hakkı fiilen anlamsız hale getirebilir. İhtiyati tedbir bu boşluğu kapatmaya yarar; ancak talebin kaderini belirleyen şey, dilekçenin tonu değil ekindeki belgedir.
Tedbirde Aranan İspat Ölçüsü
HMK, geçici hukuki koruma taleplerinde tam ispat değil yaklaşık ispat arar. Bu, iddianın inandırıcı biçimde ortaya konulması demektir; delilin eksiksiz olması beklenmez ama soyut anlatım da yeterli görülmez. Talebin gerekçesinde, tedbir verilmezse doğacak zararın neden sonradan giderilemeyeceği somut olarak açıklanmalıdır.
Talebi Taşıyan Belge Seti
- Ticaret sicil kayıtları ve güncel şirket ana sözleşmesi
- Pay defteri, pay devir sözleşmeleri ve ödeme kayıtları
- Genel kurul çağrı belgeleri, hazirun cetveli ve toplantı tutanakları
- Yönetim kurulu kararları ile imza sirküleri
- Şirket hesap hareketleri, sözleşmeler ve yazışmalar
TTK ekseninde yürüyen ihtilaflarda bu belgelerin bir kısmı karşı tarafın elindedir. Bu nedenle tedbir talebiyle birlikte belge sunulması yönünde ara karar istenmesi, dosyanın ilerleyen aşamasını da hazırlar.
Teminat ve Karşı Risk
Tedbir kararı çoğunlukla teminat karşılığında verilir. Teminatın amacı, tedbirin haksız çıkması halinde karşı tarafın uğrayacağı zararı güvence altına almaktır. Bu yüzden talep edilen tedbirin kapsamı gereğinden geniş tutulmamalı; şirketin tümüyle işlemez hale gelmesine yol açacak bir istem yerine, uyuşmazlığın konusuyla sınırlı bir tedbir tercih edilmelidir.
Kararı Boşa Düşüren Süre Kaybı
İhtiyati tedbir kararının alınması tek başına yeterli değildir. Kararın uygulanması kanunda öngörülen kısa süre içinde talep edilmezse tedbir kendiliğinden kalkar. Aynı şekilde, tedbire itiraz için de bir haftalık süre öngörülmüştür; itiraz dilekçesinde yalnızca sonuç değil, yaklaşık ispatın hangi noktada karşılanmadığı gösterilmelidir. Genel kurul kararının iptali gibi taleplerde ise kanunda üç aylık süre bulunduğundan, tedbir yazışmalarıyla geçen zamanın asıl davayı geciktirmemesi gerekir.
Dava Öncesi Zorunlu Adımı Atlamamak
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. Tedbir talebi bu şarttan bağımsız olarak ileri sürülebilse de, asıl dava açılırken zorunlu adımın tamamlanmamış olması usulden ret sonucu doğurur. TBK kapsamındaki sözleşmesel taleplerle şirketler hukukuna özgü istemlerin aynı dosyada birleştirileceği hallerde, hangi talebin hangi ön şarta tabi olduğu ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Bu metin genel nitelikte bilgi sunar. Ortaklık yapısı, sözleşme hükümleri ve şirketin fiili durumu tabloyu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyaya özgü hukuki görüş alınması önerilir.