Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar çoğu zaman genel kurul öncesinde başlar ve dava dilekçesiyle görünür hâle gelir. TTK ve TBK ekseninde yürüyen bu uyuşmazlıklarda, açılacak davanın türüne göre arabuluculuğun dava şartı olup olmadığı baştan belirlenmelidir; bu ayrım gözden kaçırıldığında dava usulden reddedilir ve kısa süreli iptal hakları tehlikeye girer. Aşağıda şirket içi ihtilaflarda izlenecek sıra ele alınmıştır.
Hangi Taleplerde Arabuluculuk Zorunlu?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır. Buna karşılık genel kurul kararının iptali, şirketin feshi, ortaklıktan çıkarma veya belirli bir hukuki durumun tespiti gibi taleplerde durum farklıdır. Karma taleplerde en güvenli yol, para alacağına ilişkin kısım bakımından arabuluculuk sürecinin tamamlanmasıdır.
Genel Kurul Kararlarına Karşı Kısa Süreler
- Toplantıya katılıp muhalefetini tutanağa geçirmek, iptal davası açabilmenin temel şartlarındandır.
- İptal davası, kararın alınmasından itibaren işleyen kısa bir süreye tabidir; bu süre kaçırıldığında karar geçerliliğini korur.
- Butlan iddiası ise süreye bağlı olmamakla birlikte daha ağır şartlara tabidir.
- Çağrı usulüne, gündeme ve toplantı yeter sayısına ilişkin itirazlar tutanağa açıkça yazdırılmalıdır.
Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Delil Değeri
Azınlıkta kalan ortağın en güçlü aracı, bilgi alma ve inceleme talebini usulüne uygun biçimde kayda geçirmesidir. Talebin yazılı yapılması, şirketin cevabının veya sessizliğinin belgelenmesi, sonradan açılacak davada iyiniyet tartışmasını ortağın lehine çevirebilir. Özel denetçi atanması talebi de bu zeminde değerlendirilir. Ticari defterlerin delil olarak kullanılması bakımından defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığı ayrıca incelenir.
Uzlaşma Masası ile Dava Arasındaki Tercih
Şirket içi uyuşmazlıklarda dava, çoğu zaman ticari ilişkinin ve şirketin işleyişinin de zarar görmesi anlamına gelir. Bu nedenle pay devri, kâr payı ödeme planı veya yönetimde temsil gibi başlıklarda anlaşma aranması makul olabilir. Ancak anlaşma metni hazırlanırken şu noktalar netleştirilmelidir: devrin şirket kayıtlarına işlenme takvimi, kefalet ve şahsi teminatların çözülmesi, geçmiş dönem sorumluluğunun kimde kalacağı ve rekabet yasağının kapsamı. Bu başlıklar boş bırakılırsa uyuşmazlık kısa süre sonra yeni bir dava olarak geri döner.
Sorumluluk Davalarında Zaman Yönetimi
Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna dayanan taleplerde ibra kararının kapsamı belirleyicidir; ibra edilen işlemler bakımından dava hakkı sınırlanabilir. Bu nedenle genel kurul gündemindeki ibra maddesine muhalefet şerhi, sonraki adımların önünü açan kritik bir işlemdir.
Bu değerlendirmeler genel çerçeve sunar; şirketin türü, esas sözleşme hükümleri ve pay yapısı izlenecek yolu bütünüyle değiştirebilir. Genel kurul öncesinde ve dava açmadan önce ticaret hukuku alanında çalışan bir hukukçudan görüş alınması, geri dönüşü olmayan usul hatalarını önler.