Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar mahkemeye taşınmadan önce yanıtlanması gereken bir soru vardır: bu uyuşmazlık dava şartı olarak arabuluculuğa tabi mi? TTK ekseninde şirket içi uyuşmazlıkların bir kısmı bu şarta girerken bir kısmı girmez ve yanlış değerlendirme, davanın usulden reddine yol açar.
Uyuşmazlığı Doğru Sınıflandırmak
Şirket içi ihtilaflar tek bir kategori değildir. Ortaklar arasındaki alacak ilişkisi, yönetim organının sorumluluğu, genel kurul kararının geçerliliği, bilgi alma ve inceleme hakkı ile ortaklıktan çıkma talepleri farklı hukuki niteliklere sahiptir. Sınıflandırma yapılırken talebin sonucunda ne istendiği, yani bir miktar paranın mı yoksa bir hukuki durumun mu talep edildiği belirleyici olur.
Para Alacağı Olan ve Olmayan Talepler
- Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri dava şartı arabuluculuk kapsamında değerlendirilir.
- Genel kurul kararının iptali gibi bir hukuki durumun tespitine yönelik talepler bu kapsamda görülmez.
- Karma talep içeren dilekçelerde, kapsama giren kısım için süreç ayrıca yürütülmelidir.
- 6102 sayılı Kanundan doğan sorumluluk taleplerinde talebin muhtevası tek tek incelenmelidir.
Genel Kurul Kararının İptalinde Takvim
- Karara muhalefet, mümkün olan hallerde tutanağa geçirilmelidir.
- Karar tarihinden itibaren kanunda öngörülen üç aylık süre takvime işlenir.
- Toplantı çağrısı, gündem ve hazır bulunanlar listesi delil olarak temin edilir.
- Kararın icrasının geri bırakılması talebi ayrıca ve gerekçeli olarak ileri sürülür.
Görevli Mahkeme ve Yetki
Ticari nitelikteki bu uyuşmazlıklar kural olarak asliye ticaret mahkemesinin görev alanındadır; şirketin merkezinin bulunduğu yer ise yetki bakımından öne çıkar. Uyuşmazlığın ticari sayılıp sayılmadığı, hem görev hem de dava şartı bakımından aynı anda sonuç doğurur. Bu iki başlık birlikte değerlendirilmediğinde, doğru mahkemede ancak eksik ön süreçle açılmış bir dosya ortaya çıkar.
Dava Öncesi Hazırlık
Şirket sözleşmesi, pay defteri, yönetim organı kararları, ortaklar arası protokoller ve mali tablolar başvurudan önce toplanmalıdır. Şirket sözleşmesinde tahkim ya da özel çözüm mekanizması öngörülmüşse, bu hükmün kapsamı da başvuru yolunu değiştirebileceğinden ilk incelenecek belge sözleşme metnidir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Şirket türü, pay yapısı ve sözleşme hükümleri izlenecek yolu değiştirdiğinden, dava açmadan önce hukuki görüş alınması önerilir.