Ortaklar arasındaki anlaşmazlık, yönetim kurulu kararlarına yönelik itirazlar ya da müdürün sorumluluğuna ilişkin talepler; hepsi "şirket içi uyuşmazlık" başlığı altında toplansa da usul bakımından aynı yolu izlemez. 6102 sayılı TTK ve TBK çerçevesinde, davadan önce cevaplanması gereken iki soru vardır: bu talep için arabuluculuk dava şartı mı ve hangi mahkeme görevli?
Uyuşmazlığın Türünü Belirlemek
Şirket içi ihtilaflar kabaca üç gruba ayrılır. Birincisi para alacağına ilişkin taleplerdir: kâr payı, ödenmeyen ücret ya da sorumluluktan doğan tazminat. İkincisi şirketler hukukuna özgü taleplerdir: genel kurul kararının iptali, fesih, ortaklıktan çıkma ve çıkarılma. Üçüncüsü ise tespit ve bilgi alma talepleridir. Bu ayrım, arabuluculuk zorunluluğunun kapsamını doğrudan belirler.
Hangi Taleplerde Arabuluculuk Dava Şartıdır?
Ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır. Buna karşılık genel kurul kararının iptali gibi yenilik doğuran talepler bu kapsamda değerlendirilmez. Karma dilekçelerde risk buradadır: aynı dosyada hem iptal hem tazminat isteniyorsa, tazminat kalemi için arabuluculuk tamamlanmamışsa o talep usulden reddedilir. Dava dilekçesine son tutanağın eklenmemesi de aynı sonucu doğurur.
Görevli Mahkeme ve Heyet Meselesi
Şirketler hukukundan kaynaklanan uyuşmazlıklar mutlak ticari dava niteliğinde olduğundan asliye ticaret mahkemesinde görülür. Ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu görevi asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla yerine getirir. Belirli dava türlerinin heyet hâlinde görülmesi gerektiği, tek hâkimle bakılan bir dosyada sonradan bozma sebebi olabileceğinden, dava dilekçesinde talebin niteliğinin açıkça ortaya konması önemlidir.
Süreye Bağlı Şirketler Hukuku Talepleri
- Genel kurul kararının iptali istemi, karar tarihinden itibaren işleyen kısa bir hak düşürücü süreye tabidir.
- Toplantıya katılıp muhalefetini tutanağa geçirme koşulu, dava hakkının ön şartı olarak aranabilir.
- Yönetim organı üyelerinin sorumluluğuna ilişkin talepler kendi zamanaşımı rejimine sahiptir.
- Haklı sebeple fesih talepleri, sebebin ağırlaştığı dönemle bağlantılı olarak gecikmeden ileri sürülmelidir.
- Özel denetçi ve bilgi alma talepleri, genel kurul gündemiyle bağlantılı olarak zamanlanmalıdır.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Ticaret sicil kayıtları, esas sözleşme ve varsa pay sahipleri sözleşmesi temin edildi mi?
- Genel kurul ve yönetim kurulu karar defterlerinin ilgili sayfaları alındı mı?
- Muhalefet şerhi tutanağa geçirildi mi?
- Para talebi için arabuluculuk süreci tamamlandı mı?
- Talepler, arabuluculuk gerektirenler ve gerektirmeyenler olarak ayrıştırıldı mı?
- Şirket malvarlığının azalması riskine karşı tedbir talebi hazırlandı mı?
Şirket uyuşmazlıkları ortaklık yapısına ve sözleşme metinlerine göre farklı yürür; buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Talep sıralamasının belirlenmesi için dosyanızın hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.