Ticari uyuşmazlıklarda dosyanın kaderi çoğu zaman esas incelemeye geçilmeden, dava şartı denetiminde belirlenir. Konusu para olan ticari davalarda arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır ve mahkeme bunu kendiliğinden inceler. Buna eklenen ikinci denetim ise görevdir: asliye ticaret ile asliye hukuk arasındaki ayrım tarafların iradesine bırakılmamıştır. Bu iki eşiği geçmeden yazılan güçlü bir dilekçe bile sonuç doğurmaz.
Uyuşmazlık Ticari mi
Bir uyuşmazlığın ticari sayılması, tarafların tacir olmasına ya da işin ticari işletmeyle ilgili bulunmasına bağlıdır. TTK, bazı uyuşmazlıkları taraf sıfatına bakmaksızın mutlak ticari dava saymıştır. Sözleşmenin türü, tarafların sicil kayıtları ve edimin ticari işletmeyle bağlantısı birlikte okunmadan verilecek karar hatalıdır. Ortaklık ilişkisinden doğan talepler, acentelik, taşıma ve rekabet yasağı gibi başlıklar ayrıca değerlendirilmelidir.
Arabuluculuk Aşamasında Sık Yapılan Hatalar
- Başvuru dilekçesinde talebin miktar ve kapsamının dar tutulması, sonradan artırılan kalemlerin şart dışında kalması.
- Karşı tarafın unvan ve adresinin sicil kaydıyla teyit edilmemesi.
- Toplantıya yetkisiz kişinin katılması ve tutanağın buna göre düzenlenmesi.
- Anlaşmama tutanağının dava dilekçesine eklenmemesi.
- Sadece bir kısım talep için başvurulup, dava dilekçesine şart kapsamındaki başka kalemlerin eklenmesi.
Yanlış Kapıya Gitmenin Bedeli
Görevsiz mahkemede açılan dava, harç ve zaman kaybının ötesinde sonuç doğurur: karşı taraf bu süre içinde malvarlığını değiştirebilir, delil durumu zayıflayabilir ve bazı talepler bakımından süre işlemeye devam eder. Sözleşmede tahkim şartı bulunması hâlinde ise devlet mahkemesine açılan dava, karşı tarafın süresinde ileri süreceği itirazla usulden reddedilebilir. Bu nedenle dava öncesinde sözleşmedeki uyuşmazlık çözüm hükmü, yetki şartı ve varsa yabancılık unsuru mutlaka okunmalıdır.
Sözleşme Metnini Riske Göre Okuma
Uyuşmazlık doğduktan sonra sözleşme, imzalandığı gündekinden farklı bir gözle okunur. Öncelikle ifa yeri, teslim ve muayene hükümleri, gecikme ve cezai şart düzenlemeleri ile fesih ihbarına ilişkin şekil şartları çıkarılmalıdır. TBK'nın genel hükümleri ile TTK'nın tacirler arası ilişkilere getirdiği özel kurallar birlikte uygulandığından, ihbar ve itiraz sürelerinin ticari ilişkide daha kısa olabileceği gözden kaçırılmamalıdır. Ticari defterlerin ispat gücü de dava stratejisi kurulurken baştan değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenizin metni, tarafların sicil durumu ve talebin niteliği hem dava şartını hem görevli mahkemeyi değiştirebilir; dava açmadan önce dosyanız üzerinden hukuki görüş alınması yerinde olur.