Ortaklar arasındaki anlaşmazlıklar çoğu zaman şirketin iç yazışmalarında başlar, ancak hukuki sonuç doğuracak aşamaya geldiğinde ilk sorun görev ve dava şartıdır. 6102 sayılı TTK şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıkları mutlak ticari dava olarak niteler; bu davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, tarafların anlaşmasıyla değiştirilemez ve yanlış mahkemede geçen süre dosyayı zayıflatır.
Asliye Ticaret Mahkemesinin Kapsamı
Genel kurul kararlarının iptali, yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu, ortaklıktan çıkma ve çıkarılma, haklı sebeple fesih, pay devrine ilişkin uyuşmazlıklar ve şirketin bilgi alma taleplerine yönelik istemler ticari dava niteliğindedir. Bu davalar kural olarak şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Ortaklar arasındaki kişisel nitelikte borç ilişkileri ise şirket ilişkisinden bağımsız değerlendirilir ve farklı bir mahkemenin görev alanına girebilir.
Arabuluculuk Hangi Taleplerde Dava Şartıdır?
Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından uygulanır. Buna karşılık genel kurul kararının iptali, haklı sebeple fesih ya da tespit niteliğindeki talepler için böyle bir ön aşama aranmaz. Uygulamada iki yönlü hata görülür: para alacağı için arabulucuya gitmeden dava açmak ve iptal davası için gereksiz yere arabuluculuk bekleyip hak düşürücü süreyi tüketmek.
- Kâr payı, ödenmemiş sermaye ve tazminat talepleri para alacağı olarak arabuluculuğa tabidir.
- Karar iptali ve fesih talepleri doğrudan dava yoluyla ileri sürülür.
- Aynı dilekçede birleştirilen talepler dava şartı bakımından ayrı ayrı denetlenir.
Genel Kurul Kararlarına Karşı Süreli Başvuru
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarının iptali, karar tarihinden itibaren işleyen üç aylık hak düşürücü süreye tabidir. Bu süre içinde dava açılmazsa karar geçerliliğini korur. Buna karşılık batıl ya da yok hükmündeki kararlar için süre sınırı bulunmaz; ancak butlan iddiasının hangi hâllerde ileri sürülebileceği dar biçimde değerlendirildiğinden, kolay yol sayılarak üç aylık süre feda edilmemelidir.
Delil Kurgusu: Şirket Kayıtları
- Toplantı çağrısı, gündem, hazır bulunanlar listesi ve tutanak birlikte incelenir.
- Muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmiş olması dava ehliyeti bakımından kontrol edilir.
- Ticaret sicili kayıtları ve tescil-ilan tarihleri dosyaya eklenir.
- Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve finansal tablolar tarih sırasıyla derlenir.
- Bilgi alma ve inceleme talebinin şirkete iletildiği tarih belgelenir.
Şirket uyuşmazlıklarında bir haftalık gecikme dahi hak düşürücü süreyi etkileyebilir. Karar defterine geçen her adımın hukuki sonucunu değerlendirmek üzere süreç boyunca hukuki destek almanız uygun olur.