Ortaklar arasındaki gerilim dosyaya döküldüğünde ilk sorun esas değil, hangi talebin hangi mahkemede ve hangi süre içinde ileri sürüleceğidir. TTK ve 6102 sistemi şirket içi uyuşmazlıklar için birbirinden ayrı davalar öngörür; bunların yetki ve süre rejimi de aynı değildir. Bu rehber, talebi seçmeden önce çıkarılması gereken yetki haritasını ele alıyor.
Talebin türü yolu belirler
- Genel kurul kararının iptali: karar alınırken kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık iddiasına dayanır.
- Butlan iddiası: kararın baştan hükümsüz olduğu hâller için ayrı bir çerçeve sunar ve süre rejimi farklıdır.
- Yönetim organı üyelerinin sorumluluğu: şirketin zararına yol açan işlemler için gündeme gelir.
- Haklı sebeple fesih ve ortağın çıkarılması: ortaklık ilişkisinin sürdürülemez hâle geldiği iddiasına dayanır.
- Bilgi alma ve inceleme hakkı ile özel denetim talepleri: dava öncesi bilgi eksiğini gidermeye yarar.
Şirket merkezi ve süre
Bu davalar ticari nitelikte olduğundan asliye ticaret mahkemesinde görülür ve kural olarak şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Yetkiyi ortağın kendi yerleşim yerine göre kurmak, yetkisizlik kararıyla değerli haftaların kaybı anlamına gelir. Genel kurul kararının iptali bakımından ise karar tarihinden itibaren üç aylık süre işler; bu süre geçtikten sonra aynı iddia iptal davası olarak ileri sürülemez. Bu nedenle genel kurul tutanağının tarihi, toplantıya katılım ve muhalefet şerhi kaydı dosyanın ilk belgesi olmalıdır.
Esas sözleşmedeki uyuşmazlık kaydı
Esas sözleşmede tahkim kaydı bulunuyorsa, mahkeme yolu ilk itirazla kapanabilir. Kaydın hangi uyuşmazlıkları kapsadığı ve şirket içi ilişkilere uygulanabilir olup olmadığı dava açılmadan incelenmelidir. Ortaklar arasında ayrı bir pay sahipleri sözleşmesi varsa, bu metindeki uyuşmazlık çözüm hükmü ile esas sözleşme arasındaki farklılık da tespit edilmelidir.
Dosya kurma sırası
- Ticaret sicili kayıtları, esas sözleşme ve değişiklikleri güncel olarak temin edilir.
- Genel kurul çağrı belgeleri, hazır bulunanlar listesi ve tutanak eksiksiz çıkarılır.
- İtiraz edilen kararın hangi hükme aykırı olduğu madde madde eşleştirilir.
- Talep edilen hukuki sonuç, iptal mı fesih mi tazminat mı olduğu açık yazılır.
- Süreler ve görevli mahkeme tek tabloda gösterilir; alternatif talep için ayrı takvim kurulur.
Bu metin genel bilgi sunmak için hazırlandı. Şirket yapısı, pay dağılımı ve karar geçmişi izlenecek yolu değiştirdiğinden, üç aylık gibi kısa süreler işlerken dosyanızın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.