Şirketlerde çekişme çoğu kez genel kurul salonunda başlar, mahkemede sürer. TTK, TBK ve 6102 sayılı düzenleme çerçevesinde karara karşı açılacak davada iki unsur belirleyicidir: talebin hukuki niteliği ve davanın açılacağı yer. Bu ikisinden biri yanlış kurulduğunda, esasa ilişkin haklılık gündeme dahi gelmeyebilir.
İptal, Butlan ve Yokluk Ayrımı
Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı kararlar için iptal davası öngörülmüştür ve bu dava sıkı bir süreye tabidir. Buna karşılık pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da anonim şirketin temel yapısına aykırı düşen kararlar bakımından butlan tartışması gündeme gelir; bu talep süreyle aynı şekilde sınırlı değildir. Çağrının hiç yapılmadığı ya da toplantının usulen var sayılamayacağı hâllerde ise yokluk ileri sürülür. Talebin niteliği baştan doğru belirlenmediğinde, süresi geçmiş bir iptal talebiyle yetinilmiş olur.
Yetki: Şirket Merkezi Belirleyicidir
- Genel kurul kararlarına karşı açılacak davalarda şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi yetkilidir ve bu yetki kesin niteliktedir.
- Pay sahibinin yerleşim yeri ya da toplantının fiilen yapıldığı yer yetkiyi değiştirmez.
- Kesin yetki kuralı sözleşmeyle bertaraf edilemez; aksi hâlde dosya yetkisizlikle geri döner ve süre riski doğar.
Toplantı Anında Yapılması Gerekenler
- Karara katılmama iradesi açıkça ortaya konur ve muhalefet tutanağa geçirilir.
- Muhalefetin gerekçesi kısa da olsa yazılır; sonradan genişletilmesi güç olabilir.
- Hazır bulunanlar listesi, vekâletnameler ve temsil oranları kontrol edilir.
- Çağrı usulü, gündem maddelerinin içeriği ve toplantı nisapları tutanak üzerinden doğrulanır.
- Bilgi alma ve inceleme talepleri toplantıda dile getirilerek kayda geçirilir.
Tescil ve Fiilî Uygulama Aşaması
Karar tescil edildikten sonra üçüncü kişiler bakımından sonuç doğurmaya başlar. Bu nedenle dava süreci ile tescilin durdurulmasına ilişkin talepler birlikte düşünülmelidir. Ayrıca ticaret sicili müdürlüğüne yapılan itirazlar ile mahkemeden istenecek koruma tedbirleri farklı işlevler görür; sicil aşamasındaki bir yazışma, dava süresini kendiliğinden korumaz.
Azlık Haklarıyla Kurulan Alternatif Hat
Bazı uyuşmazlıklarda iptal davası yerine ya da onun yanında, bilgi alma, özel denetim isteme veya finansal tabloların müzakeresinin ertelenmesi gibi araçlar daha hızlı sonuç verebilir. Bu araçların kullanılması, sonraki aşamada dosyanın delil bakımından güçlenmesini de sağlar.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Şirketin türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantı tutanağının içeriği sonucu etkiler; dava yoluna gitmeden önce belgeler üzerinden hukuki değerlendirme yapılması önerilir.