Bir anonim veya limited şirkette genel kurul kararına itiraz edilecekse ilk soru, kararın hangi hukuki kategoriye girdiği değil; uyuşmazlığın hangi merci önünde çözüleceğidir. Esas sözleşmesinde tahkim şartı bulunan şirketlerde bu soru iki katına çıkar. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve TBK hükümleri, kararın türüne göre farklı bir yol haritası çizer; yanlış seçilen merci, çoğu zaman geri dönüşü olmayan bir süre kaybı üretir.
Önce Kararı Sınıflandırın
Genel kurul kararları tek tip değildir ve her biri farklı bir usule tabidir:
- İptal edilebilir kararlar: kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık hâlinde, sınırlı bir çevre tarafından açılan iptal davasına konu olur.
- Batıl kararlar: pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran veya sermayenin korunmasına aykırı kararlarda, süreye bağlı olmayan bir tespit istemi gündeme gelir.
- Yokluk hâlleri: çağrı ve toplantı yapısının hiç oluşmadığı durumlar ayrı bir başlıktır.
Bu ayrım teknik bir ayrıntı değildir: iptal istemi kanunda öngörülen kısa hak düşürücü süreye bağlıyken, butlan iddiası bu takvimin dışındadır. Dosyayı butlan sanıp süre geçirmek, en sık karşılaşılan kayıp senaryosudur.
Ticaret Mahkemesi mi, Hakem Heyeti mi
Şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Esas sözleşmede yer alan tahkim şartı ise ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği uyuşmazlıklar bakımından işletilebilir. Genel kurul kararının iptali istemi, verilecek hükmün yalnızca davacıyı değil bütün pay sahiplerini etkilemesi nedeniyle bu noktada tartışmalıdır. Uygulamada güvenli yol, esas sözleşme metnindeki tahkim şartının kapsamını kelime kelime okumak ve şartın yalnızca pay sahipleri arasındaki ilişkilere mi yoksa şirket organ kararlarına da mı uzandığını belirlemektir.
Süreyi Durduran ve Durdurmayan Adımlar
Hakem başvurusunun geçersiz sayılması ihtimali varsa, mahkeme yolunun takvimini ayrıca işletmek gerekir. Yönetim kuruluna yazılan itiraz yazıları, noter ihtarları veya toplantı tutanağına düşülen muhalefet şerhi kural olarak dava süresini uzatmaz; buna karşılık muhalefet şerhi, iptal davası açma ehliyeti bakımından çoğu hâlde belirleyicidir. Bu nedenle toplantı anında yapılan işlem, aylar sonraki davanın kaderini belirler.
Yürütmenin Durdurulması ve Tescil Riski
Karar tescil ve ilan aşamasına geçmişse, üçüncü kişiler bakımından güven sorunu doğar. Bu nedenle iptal istemiyle birlikte kararın icrasının geri bırakılması talebi ayrıca ve gerekçelendirilerek ileri sürülmelidir. Talep, teminat ve şirketin işleyişine etkisi birlikte değerlendirileceğinden; zarar iddiasının somut sayısal etkiyle desteklenmesi beklenir.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Şirket yapısı, esas sözleşme metni ve toplantı tutanağı içeriği sonucu kökten değiştirebileceğinden, karar öncesi hukuki destek alınması önerilir.