Ortaklar arasındaki çekişmelerde ilk sorulacak soru esas sözleşmede ya da pay devri sözleşmesinde geçerli bir tahkim kaydının bulunup bulunmadığıdır. Tahkim kaydı varken mahkemeye gidilmesi ya da tersine, tahkime elverişli olmayan bir talebin hakeme taşınması, aylarca süren bir yol kaybına dönüşür.
Her Uyuşmazlık Tahkime Elverişli Değildir
Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği, iki tarafın iradesine bağlı ticari talepler kural olarak tahkime elverişlidir. Buna karşılık şirketler hukukunda kamu düzenini ve üçüncü kişilerin menfaatini ilgilendiren bazı talepler için mahkeme yolu esastır. Genel kurul kararının iptali, fesih ve organ eksikliğinin giderilmesi gibi taleplerde tahkim kaydının kapsamı dikkatle okunmalıdır. Kaydın esas sözleşmede yer alması ile yalnızca ortaklar arası sözleşmede bulunması da farklı sonuçlar doğurur.
Tahkim İtirazı Ne Zaman İleri Sürülür?
Mahkemede dava açıldığında tahkim itirazı, HMK'nın ilk itirazlar için öngördüğü sıra ve süre içinde, cevap dilekçesiyle ileri sürülmelidir. Süresinde ileri sürülmeyen itiraz sonuç doğurmaz ve uyuşmazlık mahkemede görülür. Bu, tahkim kaydı olmasına rağmen davanın mahkemede sonuçlanmasına yol açan en yaygın sebeptir.
Mahkeme Yolunda Görev ve Süre
- Mutlak ticari davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür; asliye hukuka açılan dava görev yönünden reddedilir.
- Genel kurul kararlarının iptali için karar tarihinden itibaren üç aylık hak düşürücü süre öngörülmüştür.
- Konusu bir miktar para olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır; tahkim yolu seçilmişse bu şart ayrıca değerlendirilir.
- Tedbir talepleri, tahkim sürecinde de mahkemeden istenebilir; bu, tahkim kaydından vazgeçme anlamına gelmez.
Uyuşmazlık Öncesi Hazırlık Adımları
- Esas sözleşme, pay defteri, genel kurul ve yönetim kurulu karar defterleri güncel hâliyle temin edilir.
- Tahkim kaydının kapsamı, hakem sayısı, tahkim yeri ve uygulanacak kurallar tek sayfada özetlenir.
- Talep, ortaklık ilişkisinden mi yoksa ayrı bir sözleşmeden mi doğuyor, ayrıştırılır.
- Bilirkişi incelemesi gerektirecek mali kalemler için kayıtlar dönemsel olarak hazırlanır.
- Hakem kararının icra edilebilirliği ve iptal davası ihtimali baştan planlanır.
Müzakere Penceresini Açık Tutmak
Şirket içi uyuşmazlıklarda kazanan tarafın da faaliyet kaybına uğradığı sık görülür. Pay devri, kâr dağıtımı veya çıkma-çıkarılma senaryolarının rakamsal karşılıkları hazırlanmadan başlatılan süreç, iki tarafı da beklenmedik bir maliyetle bırakabilir.
Bu içerik yol gösterici bir çerçeve sunar; şirket türü, sözleşme metni ve talebin niteliği izlenecek yolu kökten değiştirebilir. Sözleşme metniyle birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.