Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarının hukuki geçerliliği tartışıldığında iki ayrı sorun aynı anda gündeme gelir: kararın hangi mahkeme önünde tartışılacağı ve tarafların önceden yaptıkları delil düzenlemelerinin bu tartışmada ne kadar bağlayıcı olduğu. Bu rehber TTK ve TBK ekseninde, delil sözleşmesi boyutunu merkeze alarak yanlış merci riskini ele alır.
Kararın Tartışılacağı Yer Neresidir?
Genel kurul kararının iptali veya yokluğunun tespiti talepleri ticari nitelikte olup şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde görülür. Uygulamada dava asliye hukuk mahkemesinde açıldığında görevsizlik kararı çıkar; bu da kararın alınmasından itibaren işleyen kısa iptal süresinin fiilen tüketilmesi anlamına gelebilir. Ortaklık ilişkisinden doğan para alacakları ile iptal talebinin usul rejimi de aynı değildir; bu iki talebi tek dilekçede birleştirirken dava şartlarının her kalem için ayrı kontrol edilmesi gerekir.
Delil Sözleşmesi Neyi Değiştirir, Neyi Değiştirmez?
Ortaklar arasındaki sözleşmelerde, uyuşmazlıkta yalnızca belirli belgelerin delil sayılacağına dair hükümler sıkça yer alır. Bu tür bir düzenleme taraflar arasında bağlayıcı olabilir; ancak:
- Kararın kanuna veya esas sözleşmeye aykırılığı gibi kamusal denetim alanına giren konularda delil sözleşmesi mahkemenin incelemesini daraltmaz.
- Delil sözleşmesi, hazirun cetveli ve toplantı tutanağı gibi zorunlu kayıtların yerine geçmez.
- Sözleşme metni belirsizse, sınırlayıcı yorum yerine genel ispat kurallarına dönülmesi gündeme gelir.
Toplantı Öncesi Kayıt Disiplini
- Çağrı usulü, gündem ilanı ve vekâletnamelerin toplanma şekli yazılı olarak arşivlenir.
- Hazirun cetveli, pay defteri kayıtlarıyla karşılaştırılıp farklar toplantı öncesinde not edilir.
- Muhalefet şerhi, gerekçesi ile birlikte ve tutanağa geçirilerek kaydedilir; sonradan verilen dilekçeler aynı ağırlığı taşımaz.
- Elektronik ortamda yapılan toplantılarda sistem kayıtlarının saklanma süresi ayrıca takip edilir.
Muhalefet Şerhi Neden Belirleyici?
İptal talebinde bulunabilecek ortakların çevresi, toplantıya katılım ve muhalefetin tutanağa geçirilmesiyle yakından ilgilidir. Şerh yazılmadan ayrılan ortağın sonradan aynı gerekçeyle iptal istemesi tartışmalı hâle gelir. Bu nedenle delil sözleşmesi tartışmasından önce, tutanağın içeriği dosyanın ana omurgasıdır.
Alternatif Yol Haritası
İptal talebi yanında, kararın uygulanmasının durdurulması ve şirket işlemlerinin geri alınması gibi talepler farklı usul kurallarına tabidir. Aynı hukuki sonuca ortaklıktan çıkma, pay devri veya sorumluluk davası yoluyla ulaşmak da mümkün olabilir; hangi yolun menfaat dengesine uygun olduğu şirketin yapısına göre değişir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Esas sözleşme hükümleri ve toplantı belgeleri sonucu doğrudan etkileyebileceğinden, dava yolu seçilmeden önce dosyanın hukuki değerlendirmeye tabi tutulması önerilir.