Yanlış IBAN’a Para Gönderdim: Ne Yapmalıyım?

Banka "alıcının onayı gerekiyor" diyorsa hukuken haksız değil

Yanlış hesaba para gönderildiğinde bankaya başvuran kişinin aldığı cevap genellikle aynıdır: parayı geri çevirmek için alıcının onayı gerekir. Bu cevap keyfi değildir; banka, müşterisinin hesabındaki parayı onun talimatı olmaksızın bir başkasına aktaramaz. Ancak bu, paranın alıcıda kalacağı anlamına gelmez. Türk Borçlar Kanunu'nun sebepsiz zenginleşme hükümleri tam olarak bu durum için vardır ve alıcıya geri verme yükümlülüğü getirir.

Bu sayfa, iki ayrı senaryoyu birbirinden ayırıyor — gerçekten sehven yapılan bir gönderim ile dolandırıcılık sonucu yapılan ödeme — ve her biri için işleyen hukuki mekanizmayı dayanaklarıyla veriyor.

Birinci senaryo: gerçekten yanlış hesaba gönderim

Rakam hatası, benzer isim veya kayıtlı alıcı listesinden yanlış seçim gibi hâllerde ortada bir suç yoktur; borçlar hukuku alanındayız.

Dayanak: TBK m.77

m.77/1 kuralı koyar: haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.

m.77/2 bu yükümlülüğün hangi hâllerde doğacağını somutlaştırır: bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur. Yanlış hesaba yapılan gönderimde taraflar arasında hiçbir hukuki ilişki bulunmadığından, zenginleşme geçerli bir sebebe dayanmaz.

İspat yükü: TBK m.78

m.78/1, borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimsenin, bunu ancak kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebileceğini düzenler. Yanlış hesap gönderiminde bu koşul, gönderimin hata sonucu yapıldığının ortaya konulmasıyla karşılanır: ekstre kaydı, gönderim açıklaması, doğru alıcıya ilişkin fatura veya borç kaydı ve gönderimden hemen sonra bankaya yapılan başvuru bu ispatın unsurlarıdır.

Aynı maddenin ikinci fıkrası iki istisna öngörür: zamanaşımına uğramış bir borcun ifasından veya ahlaki bir ödevin yerine getirilmiş olmasından kaynaklanan zenginleşmeler geri istenemez. Üçüncü fıkra ise borç olmadığı hâlde ödenmiş olan edimin geri istenmesine ilişkin diğer kanun hükümlerinin saklı olduğunu belirtir.

Geri vermenin kapsamı: TBK m.79

m.79, sebepsiz zenginleşenin, zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olan kısımlar bakımından durumunu düzenler. Bu nedenle alıcının parayı harcadığı iddiası dosyada ayrıca değerlendirilir; iyiniyetli olup olmadığı ve harcamanın niteliği sonuca etki eder. Alıcı, hesabına haksız bir para geldiğini bildiği hâlde harcadıysa iyiniyetten söz edilemez.

Süre: TBK m.82

Bu madde en çok gözden kaçan noktadır. m.82/1'e göre sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.

m.82/2 bir savunma imkânı da tanır: zenginleşme, zenginleşenin bir alacak hakkı kazanması suretiyle gerçekleşmişse diğer taraf, istem hakkı zamanaşımına uğramış olsa bile her zaman bu borcunu ifadan kaçınabilir.

İzlenecek sıra

1. Bankaya yazılı başvuru: İşlem referansı, tarih, tutar ve alıcı bilgileriyle; hatanın bildirilmesi ve iade talebinin kayda geçirilmesi. Banka alıcıya onay için başvurur.
2. Alıcı onay verirse: Para bankalararası süreçle iade edilir; dosya kapanır.
3. Alıcı onay vermezse veya ulaşılamazsa: TBK m.77 uyarınca sebepsiz zenginleşmeden doğan alacak için talep ve gerektiğinde dava yolu izlenir. Bankaya yapılan başvuru kaydı, hatanın varlığını ve zamanını gösterdiği için dosyanın temel delilidir.
4. Alıcının kimlik bilgileri: Banka, müşteri sırrı nedeniyle alıcı bilgilerini doğrudan vermeyebilir; bu bilgiler yargılama aşamasında mahkeme aracılığıyla temin edilir.

İkinci senaryo: dolandırıcılık sonucu yapılan gönderim

Gönderim bir aldatma sonucu yapıldıysa tablo tamamen değişir. Burada yalnızca sebepsiz zenginleşme değil, ceza hukuku da devreye girer ve hamle sırası farklıdır.

Nitelikli dolandırıcılık: TCK m.158/1-f

İnternet veya telefon üzerinden, banka araç olarak kullanılarak gerçekleştirilen aldatmalarda TCK m.158/1-f (bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle) gündeme gelir. Bu bende giren hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adlî para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Kendisini banka çalışanı olarak tanıtan kişiler bakımından m.158/1-l de uygulanabilir: kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi hâli. Hükmün ikinci kısmı sıkça atlanır.

En hızlı araç: CMK m.128/A

24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanun'la eklenen CMK m.128/A, bu senaryo için en etkili mekanizmadır. m.128/A-1, nitelikli dolandırıcılık (m.158/1-f ve l) dâhil katalog suçların işlendiği hususunda makul şüphe bulunması hâlinde; banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdinde veya bunlar aracılığıyla yapılan ya da yapılmaya teşebbüs edilen işlemlere konu suçta kullanılan her türlü hesabın kırk sekiz saate kadar askıya alınmasına, ilgili kurum tarafından karar verilebileceğini düzenler.

m.128/A-2 uyarınca askıya alma işlemi ve hesap hareketleri, ilgili malî kurum tarafından tüm bilgi ve belgelerle birlikte derhal Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir. m.128/A-3 uyarınca askıya alma tamamlanmadan menfaatin başka bir malî kuruma transfer edildiği tespit edilirse bu durum ilgili kuruma gecikmeksizin bildirilir; paranın hesap hesap dolaştırıldığı senaryoda zinciri takip etmeyi sağlayan hüküm budur.

m.128/A-4 uyarınca askıya alınan hesapta bulunan suça konu menfaate, hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle elkonulabilir ve bu madde kapsamında elkoyma için m.128'deki rapor alma şartı aranmaz. En önemlisi m.128/A-5'tir: elkonulan suça konu menfaat, suçtan zarar gören mağdura ait olduğunun anlaşılması hâlinde soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir; davanın sonu beklenmez.

Sıra

1. Paranın gittiği bankaya veya ödeme kuruluşuna CMK m.128/A kapsamında derhal bildirim.
2. Cumhuriyet başsavcılığına nitelikli dolandırıcılık şikâyeti; hesabın askıya alınması, elkoyma ve m.128/A-5 uyarınca iade talebi.
3. Kendi bankanıza işlem bildirimi ve kayıtların temini.
4. Kart veya hesap bilgileri paylaşıldıysa güvenlik önlemlerinin alınması.

İki senaryoyu ayıran sorular

1. Gönderimi neden yaptınız? Kendi iradenizle yanlış bir numaraya mı, yoksa birinin yönlendirmesiyle mi?
2. Alıcıyı tanıyor musunuz? Sehven gönderimde alıcı genellikle tamamen yabancıdır ve bir işlem vardır.
3. Öncesinde bir iletişim oldu mu? Telefon, mesaj veya sosyal medya üzerinden yönlendirme varsa dolandırıcılık senaryosundayız.
4. Bir vaat veya gerekçe sunuldu mu? Kazanç, borç kapatma, güvenlik doğrulaması gibi gerekçelerle yapılan ödemeler aldatma göstergesidir.
5. Kaç işlem yapıldı? Tekrarlanan ödemeler sehven hata ile açıklanamaz.

Bu ayrım önemlidir çünkü yollar farklıdır: sehven gönderimde öncelik bankaya başvuru ve sebepsiz zenginleşme talebidir; dolandırıcılıkta öncelik hesabın askıya alınması ve ceza şikâyetidir. Yanlış yolda harcanan ilk saatler, CMK m.128/A'nın kırk sekiz saatlik penceresini kapatabilir.

Belgeler

• İşlem dekontu ve ekstre kaydı; tarih, saat, tutar, alıcı IBAN ve işlem referansı.
• Bankaya yapılan başvurunun kaydı ve verilen cevap.
• Sehven gönderimde: doğru alıcıya ait fatura, sözleşme veya borç kaydı; hatanın varlığını gösteren veriler (TBK m.78 bakımından).
• Dolandırıcılık senaryosunda: yönlendirmeye ilişkin tüm yazışmalar, arama kayıtları, kullanılan numara ve hesap bilgileri.
• Paranın sonraki hareketlerine ilişkin bilgi varsa kayıtlar; m.128/A-3 bakımından değerlidir.

Durumunuzun hangi senaryoya girdiğini ve izlenecek yolu konuşmak için iletişim sayfasındaki kanallardan ulaşabilirsiniz. Suç tipinin ayrıntıları için TCK m.158 maddesini inceleyebilirsiniz.