İthalatta haksız rekabetin önlenmesine ilişkin 2005/7 sayılı Tebliğ kapsamındaki önlemler, ithalatçı bakımından çoğu kez soruşturma aşamasında değil, gümrük beyannamesinin tescili sırasında hissedilir. Beklenmedik bir ek mali yükümlülük, sözleşmedeki maliyet dengesini bozar. Bu rehber, önlem uygulanan bir ithalat işleminde ithalatçının izleyebileceği yolları ele alır.
Önlem Kapsamına Girip Girmediğinizi Belirleme
Önlemler; eşyanın tarife pozisyonu, tanımı, menşe ülkesi ve çoğu zaman üretici veya ihracatçı firma bazında belirlenir. Aynı tarife pozisyonundaki her eşya otomatik olarak kapsama girmez. İlk kontrol edilmesi gereken üç başlık şunlardır:
- Eşyanın tebliğdeki tanıma teknik özellikleriyle birebir uyup uymadığı
- Menşe ülkenin sevk ülkesinden farklı olup olmadığı
- Üreticinin, firma bazında farklı oran belirlenen listede yer alıp almadığı
Menşe ve Kapsam Uyuşmazlıkları
Uygulamada en yoğun tartışma, eşyanın gerçek menşeinin tespiti üzerinde yaşanır. Üçüncü bir ülkede yapılan basit işlemlerin menşe kazandırmadığı yönündeki değerlendirme, ithalatçının iyiniyetli olduğu hâllerde bile sonradan yapılan tahakkuka yol açabilir. Bu nedenle tedarik zincirinin belgelenmesi, üretim sürecine ilişkin teknik açıklama ve menşe ispat belgelerinin baştan temin edilmesi gerekir.
Sonradan Kontrol ve Ek Tahakkuk Riski
İthalat tamamlandıktan sonra yapılan denetimlerde önlem kapsamında olduğu tespit edilen eşya için ek tahakkuk ve buna bağlı para cezası gündeme gelir. Bu tebligat, ithalatçının işlem yaptığı tarihten yıllar sonra ulaşabilir. Bu nedenle gümrük dosyalarının, ticari defter ve belge saklama süreleri boyunca eksiksiz muhafaza edilmesi savunmanın ön koşuludur.
İtirazda İzlenecek Sıra
- Tebligatın gümrük idaresine ulaşma değil, size ulaşma tarihini esas alarak süreyi başlatın.
- Önce idari itiraz aşamasını süresinde tamamlayın; bu aşamanın atlanması dava aşamasında usul sorunu doğurabilir.
- İtiraz dilekçesinde teknik iddiaları laboratuvar raporu, katalog ve üretim akış şemasıyla destekleyin.
- İdari itirazın reddi hâlinde idari yargıda dava açma süresini takvimleyin.
- Eşyanın gümrükte bekletilmesinden doğan zararı azaltmak için teminatla çekim imkânını değerlendirin.
Sözleşmesel Tarafın Sorumluluğu
Önlem nedeniyle doğan ek maliyetin alıcıya mı satıcıya mı ait olacağı, teslim şekli ve sözleşmedeki vergi resim harç maddesiyle ilgilidir. Sözleşmede açık hüküm yoksa, taraflar arasında ayrı bir uyuşmazlık doğar. İthalat sözleşmelerine, ticaret politikası önlemlerinin sonradan yürürlüğe girmesi hâlini düzenleyen bir hüküm konulması bu riski önemli ölçüde azaltır.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Eşyanızın kapsamda olup olmadığı teknik bir değerlendirme gerektirdiğinden, tahakkuk veya ceza kararı tebliğ edilmişse süre kaybetmeden dosyanızın incelenmesinde yarar vardır.