Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü ve ses kayıtları, mağdur açısından iki ayrı aciliyet doğurur: içeriğin yayılmasını durdurmak ve failin tespitini sağlamak. Bu iki hat farklı mercilere gider ve aynı anda yürütülmediğinde biri diğerini zayıflatır.
İlk Saat: Delili Sabitlemek
Deepfake dosyalarının en zayıf yanı hızla silinebilmesidir. Bu nedenle şikâyet dilekçesinden önce içeriğin bulunduğu bağlantı adresi, yayın tarihi ve hesap bilgileri kayıt altına alınmalıdır. Ekran görüntüsü tek başına zayıf kalabileceğinden, sayfanın tam adresi ve erişim zamanını gösteren bir tespit tutanağı düzenlenmesi tercih edilir. Videonun indirilmiş hâlinin dosya bilgileriyle birlikte saklanması, bilirkişi incelemesinde manipülasyonun ortaya konmasını kolaylaştırır.
Fiili Doğru Adlandırmak
Deepfake, tek bir suç adı altında toplanmaz. İçeriğin niteliğine göre TCK kapsamında hakaret, kişilerin huzur ve sükûnunu bozma, özel hayatın gizliliğini ihlal, verilerin hukuka aykırı olarak verilmesi veya ele geçirilmesi, müstehcenlik ve dolandırıcılık gündeme gelebilir. Kişinin sesi veya görüntüsü aynı zamanda kişisel veri olduğundan KVKK kapsamında ayrı bir başvuru hattı da açılabilir. Suç duyurusunda fiilin hangi eylemle gerçekleştiği anlatılmalı, hukuki nitelendirme takdiri savcılığa bırakılmalıdır.
Erişimin Engellenmesi Hattı
- 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi için sulh ceza hâkimliğine başvurulur.
- Talep, içeriğin tamamı yerine URL bazında somutlaştırılırsa uygulanabilirliği artar.
- İçerik sağlayıcı ve yer sağlayıcıya doğrudan yapılan bildirim paralel olarak sürdürülür.
- İçeriğin yeniden yayımlanması ihtimaline karşı yeni bağlantılar düzenli olarak izlenir.
Failin Tespiti ve Sonrası
Anonim hesaplar söz konusu olduğunda soruşturmanın seyri, trafik kayıtlarının ve platform yanıtlarının hızına bağlıdır. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde hangi kayıtların hangi kurumdan isteneceği açıkça belirtilmelidir. Ceza soruşturmasıyla eş zamanlı olarak, kişilik haklarına saldırı nedeniyle manevi tazminat talebi ayrı bir hukuk dosyası halinde yürütülebilir.
Uzlaşma Gündeme Gelirse
Bazı suç tipleri uzlaştırma kapsamındadır. Fail içeriği kaldırıp özür beyanında bulunmayı önerdiğinde, mağdurun değerlendirmesi gereken nokta içeriğin kopyalarının başka platformlarda kalıp kalmadığıdır. Uzlaşma metni, kaldırma taahhüdünü ve tekrarı halinde doğacak sonuçları kapsamıyorsa koruma sağlamaz.
Bu yazı yol gösterici niteliktedir. İçeriğin türü, yayıldığı platform ve mağdurun durumu izlenecek yolu değiştirebilir; başvurudan önce elinizdeki kayıtlarla birlikte hukuki destek almanız önerilir.