Teslim edilen mal veya yapılan işin sözleşmeye uygun olmaması halinde alıcının elindeki haklar güçlüdür; ancak bu haklar, süresinde yapılmayan bildirimle hızla zayıflar. Bu rehber, ayıp uyuşmazlıklarında arabuluculuk aşamasının nasıl hazırlanacağını ve bildirim külfetinin nasıl yerine getirileceğini ele alır.
Ayıp Bildirimi: Kaybedilmemesi Gereken İlk Adım
TBK, alıcıya teslim aldığı şeyi gözden geçirme ve ayıbı bildirme külfeti yükler. Bildirim, ayıbın niteliğini ve hangi talebin ileri sürüldüğünü içermelidir. Gizli ayıplarda süre, ayıbın ortaya çıktığı andan itibaren işlemeye başlar. Satıcının ayıbı bilerek gizlediği hallerde ise zamanaşımı savunmasından yararlanamayacağı kabul edilir. Bildirimin ispatlanabilir bir yolla yapılması, dosyanın en kritik noktasıdır.
Arabuluculuğun Zorunlu Olduğu Haller
- Ticari nitelikteki uyuşmazlıklarda konusu para alacağı olan taleplerde arabuluculuk dava şartıdır.
- Tüketici işlemlerinde ise TKHK kapsamındaki başvuru yolları ile arabuluculuk arasındaki ilişki, uyuşmazlığın değerine göre belirlenir.
- Dava şartı olan hallerde arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir; bu, zaman ve gider kaybı doğurur.
Toplantıya Hazırlıklı Gitmek
- Ayıbı gösteren fotoğraf, video ve varsa teknik rapor hazırlanır.
- Sözleşme, sipariş formu, fatura ve teslim belgesi bir arada sunulur.
- Talep, onarım, bedel indirimi, ayıpsız misliyle değişim veya sözleşmeden dönme seçeneklerinden hangisinin öncelikli olduğu belirtilerek kurulur.
- Ayıp nedeniyle doğan dolaylı zararlar ayrı kalem olarak hesaplanır.
Anlaşma Belgesinin Gücü
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, taraflarca ve arabulucu tarafından imzalandığında icra edilebilirlik bakımından güçlü bir zemin sağlar. Metinde onarımın hangi tarihe kadar tamamlanacağı, yapılmazsa ne olacağı ve ödeme takvimi net yazılmalıdır. Yalnızca tutar yazan, edimin nasıl yerine getirileceğini göstermeyen belgeler uygulamada yeni uyuşmazlık doğurur.
Anlaşmama Halinde İşleyen Takvim
Anlaşmama tutanağının düzenlenmesinden sonra dava açma süresi bakımından dikkatli olunmalıdır. HMK çerçevesinde delillerin dilekçelerle birlikte sunulması esas olduğundan, arabuluculuk aşamasında toplanan belgelerin dosyaya eksiksiz eklenmesi gerekir. Bu aşamada teknik inceleme talebinin de baştan ileri sürülmesi süreç kazandırır.
Sulh ile yargılama arasındaki tercih, ayıbın giderilme maliyeti ile beklenen yargılama süresinin karşılaştırılmasıyla yapılmalıdır. Somut sözleşmenizin hükümleri bu dengeyi değiştirebileceğinden hukuki destek alınması yerinde olur.