Ayıp iddiasının kaderi, çoğu zaman hukuki tartışmadan önce hesabın nasıl kurulduğuna bağlıdır. Talep tutarı gerekçesiz yazıldığında, haklı bir iddia bile eksik karşılanabilir. Bu rehber, ayıplı ifa dosyalarında tazminat hesabının ispatla nasıl birlikte kurulacağını ele alır.
Ayıbın Türü Hesabın Yöntemini Belirler
Açık ayıp ile gizli ayıp arasındaki fark yalnızca fark edilme anına ilişkin değildir; bildirim yükümlülüğünü ve dolayısıyla hak kaybı riskini de belirler. TBK çerçevesinde alıcının seçimlik hakları farklı sonuçlar doğurur: sözleşmeden dönme ile bedel indirimi talebinin hesabı aynı yöntemle yapılamaz. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce hangi seçimlik hakkın kullanıldığı netleştirilmelidir. Satıcı ile tüketici arasındaki ilişkilerde TKHK hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Muayene ve Bildirimin Kaydı
Ayıbın fark edildiği tarih ile karşı tarafa bildirildiği tarih ispat açısından en kritik iki veridir. Telefon görüşmesiyle yapılan bildirimler sonradan kanıtlanamadığı için, yazılı ve tarihi belli bir kanaldan bildirim yapılması gerekir. Bildirim metninde ayıbın niteliği somut biçimde tarif edilmeli, henüz talep belirlenmemişse haklar saklı tutulmalıdır.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
- Ayıbın giderilmesi için gereken onarım veya yenileme bedeli.
- Ayıplı ifa nedeniyle kullanılamayan sürede doğan kayıp.
- Taşıma, ekspertiz, teknik rapor gibi zorunlu giderler.
- Ayıbın üçüncü kişilere yansıması hâlinde doğan sorumluluk.
Bilirkişi İncelemesinden Önce Hazırlık
- Ürün veya iş, mümkün olduğunca ayıp doğduğu hâliyle korunur.
- Tespitin bozulma riski varsa delil tespiti yoluna başvurulması değerlendirilir.
- Sözleşme, teknik şartname ve teslim tutanakları tek dosyada toplanır.
- Bilirkişiden cevaplanması istenen sorular önceden yazılı olarak hazırlanır.
HMK usulü çerçevesinde teknik inceleme çoğu ayıp dosyasının merkezindedir; sorular boş bırakıldığında rapor da genel kalır.
Sulh Teklifi ile Dava Arasındaki Tercih
Karşı taraftan gelen kısmi ödeme teklifleri, çoğu zaman yalnızca onarım bedelini kapsar ve kullanım kaybını dışarıda bırakır. Teklif değerlendirilirken hesap tablosu tamamlanmış olmalı; aksi hâlde nelerden vazgeçildiği bilinmeden imza atılır. Görüşmeler sürerken bildirim ve dava sürelerinin işlemeye devam ettiği unutulmamalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin türü ve ayıbın niteliği hesabı doğrudan etkilediğinden, talep oluşturulmadan önce hukuki görüş alınması önerilir.