Sözleşmeden doğan para alacaklarında dava, artık doğrudan mahkemeyle başlamaz. Arabuluculuk dava şartı hâline geldiğinden, sürecin ilk hatası mahkeme salonunda değil, başvuru bürosunun seçiminde yapılır. Yanlış büroya yapılan başvuru, dava şartının yerine getirilmemiş sayılmasına yol açabilir.
Hangi Uyuşmazlıkta Arabuluculuk Zorunlu
TTK kapsamındaki ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ile TKHK kapsamındaki tüketici uyuşmazlıklarının önemli bölümü dava şartı arabuluculuğa tabidir. Buna karşılık ihtiyati tedbir talepleri ile çekişmesiz yargı işleri bu kapsamın dışındadır. TBK'ya dayanan bir alacak, tarafların sıfatına göre ticari ya da adi nitelik kazanır; bu ayrım hem arabuluculuğun zorunlu olup olmadığını hem de görevli mahkemeyi belirler.
Yetkili Büro Nasıl Seçilir
Başvuru, karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Karşı taraf yetkiye itiraz ederse bu itiraz arabulucu tarafından değil, sulh hukuk hâkimliğince karara bağlanır. Birden fazla karşı taraf varsa bunlardan birinin bulunduğu yer büro yeterli olur. Tacirler arasında yazılı bir yetki sözleşmesi bulunması hâlinde, bu sözleşmenin arabuluculuk aşamasına etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Son Tutanak ve Dava Dilekçesi
Anlaşamama ile sonuçlanan sürecin son tutanağının aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenmelidir. Eklenmemişse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde tamamlanmazsa dava usulden reddedilir. HMK'daki bu mekanizma, esasa girilmeden dosyanın kapanmasının en yaygın nedenlerindendir.
Görevli Mahkemenin Tespiti
- Her iki taraf da tacir ve uyuşmazlık ticari işletmeyle ilgiliyse asliye ticaret mahkemesi
- Taraflardan biri tüketici sıfatındaysa parasal sınıra göre hakem heyeti veya tüketici mahkemesi
- Diğer hâllerde genel görevli mahkeme olarak asliye hukuk mahkemesi
Görev kuralı kamu düzenindendir ve resen gözetilir; bu nedenle sözleşmeye konulan bir hüküm görevi değiştiremez, yalnızca yetkiyi belirli koşullarla etkileyebilir.
Anlaşma Belgesinin Değeri
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, taraflar ve avukatlarınca imzalandığında icra edilebilirlik bakımından güçlü bir konuma sahiptir. Bu nedenle anlaşma metnindeki ödeme takvimi, temerrüt sonucu ve fer'i alacaklar açıkça yazılmalıdır; belirsiz bırakılan her kalem, sonradan yeni bir uyuşmazlığın kaynağı olur.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; sözleşme tipi ve tarafların sıfatı süreci baştan değiştirir. Başvuru yapmadan önce uyuşmazlığın hukuki niteliğini teyit ettirmeniz önerilir.