Sözleşme uyuşmazlıklarının önemli bir bölümü, tarafların ihlal iddiasında değil metnin ne anlama geldiği konusunda ayrışmasından doğar. TBK yorum konusunda tarafların gerçek ve ortak iradesine öncelik verirken, HMK bu iradenin nasıl ispat edileceğini belirler. Tüketici tarafın bulunduğu ilişkilerde ise TKHK ayrı bir koruma katmanı ekler.
Yorum Uyuşmazlığında Metin Dışı Deliller
Sözleşme metni tek başına yeterli olmadığında, sözleşme öncesi yazışmalar, teklif ve şartname belgeleri, tarafların önceki uygulamaları ve ödeme alışkanlıkları devreye girer. Bu belgelerin dosyaya rastgele değil, kronolojik bir sıra içinde ve hangi maddeyi aydınlattığı belirtilerek sunulması gerekir. Aksi halde yüzlerce sayfalık yazışma, hiçbir maddeyi açıklamayan bir yığına dönüşür.
İhlal İddiasını Sözleşmenin Diliyle Eşleştirmek
- İhlal edildiği ileri sürülen yükümlülük hangi maddede yer alıyor
- Bu yükümlülüğün ifa zamanı ve yeri nasıl belirlenmiş
- İfanın kabul edildiğine dair bir davranış var mı
- Sözleşmede cezai şart veya sınırlama hükmü bulunuyor mu
- Değişiklikler yazılı şekle bağlanmış mı, fiilen nasıl uygulanmış
Temerrüt ve İhtar: Usulün Kırılma Noktası
Uygulamada en çok hak kaybı, ihtarın hiç çekilmemesi veya içeriğinin talebi karşılamaması nedeniyle yaşanır. İhtarda hangi edimin, hangi süre içinde yerine getirilmesinin istendiği ve süre sonunda hangi hakkın kullanılacağı açıkça yazılmalıdır. Muğlak bir ihtar, sonradan dönme veya fesih hakkının dayanağı olarak tartışmaya açılır.
Genel İşlem Koşulları ve Tüketici Ayrımı
Metin karşı tarafça hazırlanmış ve müzakere edilmeden kabul edilmişse, hükmün denetimi farklı bir ölçüte tabidir. Karşı tarafın tüketici konumunda olup olmadığı ise hem uygulanacak kuralları hem görevli mercii değiştirir. Bu ayrım dava açılmadan önce netleştirilmezse, dosya görev yönünden zaman kaybeder.
Talep Kurgusunu Ölçülebilir Yapmak
Dilekçede aynen ifa, dönme, fesih ve tazminat taleplerinin hangisinin asıl, hangisinin kademeli olarak ileri sürüldüğü açıkça yazılmalıdır. Zarar kalemleri tek bir toplam rakam yerine kalem kalem gösterildiğinde, bilirkişi incelemesi de dosyayı daha isabetli değerlendirir. Faizin başlangıç tarihi ise ihtarın tebliğ tarihiyle doğrudan bağlantılıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sözleşmenizin tipi ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Dava veya fesih adımından önce metnin bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.