Sözleşmeye aykırılık iddiası çoğu zaman kabul görür; asıl tartışma ne kadar sorusunda düğümlenir. Zararın varlığı ile miktarı ayrı ayrı ispat edilmesi gereken iki konudur ve ikincisi belgeye dayanmadığında talep, haklı bulunsa bile küçük bir tutara iner. Bu rehber, tazminat hesabının kurulması ve karşı hesaba itiraz edilmesi üzerinedir.
Önce Temerrüdü Sabitleyin
Tazminat talebinin çoğu türünde, borçlunun temerrüde düşürülmüş olması aranır. TBK çerçevesinde ihtar, kural olarak borcun muaccel olmasından sonra çekilir ve makul bir süre içerir. İhtarın içeriği, tarihi ve tebliğ edildiğinin belgesi; faiz başlangıcını ve gecikme tazminatını doğrudan etkilediğinden dosyanın omurgasıdır. İhtarname çekilmeden doğrudan dava açılan hâllerde, faizin hangi tarihten işleyeceği ayrıca tartışma konusu olur.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırın
Tek bir toplam rakam yazmak yerine, zararın kalemlere ayrılması hem hesabın denetlenebilirliğini hem de kısmi kabul ihtimalini artırır:
- Fiili zarar: yapılan ödemeler, ikame tedarik bedeli, taşıma ve depolama giderleri,
- Yoksun kalınan kâr: önceki dönem satış verileri, iptal edilen siparişler, imzalanmış ancak ifa edilememiş sözleşmeler,
- Cezai şart: sözleşmede kararlaştırılmışsa, ayrıca zarar ispatı gerekip gerekmediği metnin lafzına göre değerlendirilir,
- Gecikme faizi ve yargılama giderleri.
Belirsiz Alacak mı, Kısmi Dava mı
HMK, talebin türüne göre farklı sonuçlar doğuran seçenekler sunar. Miktarın baştan belirlenmesi mümkün olduğu hâlde belirsiz alacak davası açılması, sonradan usul yönünden sorun yaratabilir. Bu tercihin, elinizdeki verinin hesaplamaya elverişli olup olmadığına göre yapılması gerekir; sonradan yapılan düzeltmeler zamanaşımı bakımından risk taşır.
Bilirkişi Raporuna İtirazın Tekniği
- Raporda kullanılan varsayımları listeleyin; her varsayımın dayanağı dosyada var mı diye kontrol edin.
- Hesabın esas aldığı tarihi sorgulayın; zararın hangi tarihteki değere göre hesaplandığı sonucu değiştirir.
- Dikkate alınmayan belgeleri numaralandırarak gösterin, genel itirazdan kaçının.
- Karşı hesabı yalnız eleştirmeyin; alternatif hesabı rakamlarıyla birlikte sunun.
Tüketici İlişkisi Varsa Değişen Zemin
Karşı taraf tüketici konumundaysa, TKHK kapsamındaki koruyucu hükümler devreye girer; haksız şart denetimi ve yetkili merci bakımından farklı bir çerçeve uygulanır. Bu ayrımın atlanması, doğru hesaplanmış bir talebin yanlış mercide takılmasına yol açar.
Kapanış Notu
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirmedir. Sözleşmenizin hükümleri, ifa süreci ve elinizdeki kayıtlar hesabın yapısını değiştireceğinden, talep miktarının belirlenmesinden önce hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.