Sözleşmeye aykırılık iddiasında dava dilekçesinin gücü, ihlalin ne kadar haklı anlatıldığından çok, zararın kalem kalem gösterilebilmesinden gelir. TBK, borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde alacaklıya farklı seçimlik haklar tanır; hangi hakkın kullanıldığı ise talep sonucunu ve hesabı doğrudan belirler.
Önce Hukuki Nitelendirme, Sonra Rakam
Aynı olaydan hareketle ifanın aynen yerine getirilmesi, sözleşmeden dönme veya tazminat talep edilebilir. Bunlar birbirini tamamlayan değil, çoğu zaman birbirini dışlayan yollardır. Sözleşmede cezai şart varsa bunun tazminatla ilişkisi ayrıca kurulmalıdır. Nitelendirme yapılmadan hazırlanan hesap tablosu, bilirkişi incelemesinde dağılır ve talebin bir bölümü karşılıksız kalır.
Temerrüt ve İhtarın Zamanlaması
Birçok talep, borçlunun temerrüde düşürülmüş olmasına bağlıdır. İhtarın içeriği, verilen sürenin makullüğü ve gönderim şekli ileride tartışma konusu olur. İhtarname çekilirken hangi edimin, hangi tarihe kadar isteneceği ve süre sonunda hangi hakkın kullanılacağı açıkça yazılmalıdır. Faiz başlangıç tarihi de büyük ölçüde bu belgeye göre belirlenir.
Doğru Mahkeme ve Zorunlu Ön Aşama
Uyuşmazlığın tarafları ve konusu, görevli mahkemeyi değiştirir: ticari nitelikteki uyuşmazlıklarda asliye ticaret, tüketici işlemlerinde tüketici mahkemesi veya parasal sınıra göre hakem heyeti, diğer hâllerde asliye hukuk mahkemesi gündeme gelir. TKHK kapsamına giren bir ilişkide genel mahkemeye başvurulması ya da tersine, ticari alacak için hakem heyetine gidilmesi klasik bir merci hatasıdır. Ayrıca konusu para alacağı olan ticari davalarda ve tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk aşaması bulunur; bu aşama tamamlanmadan açılan dava esasa girilmeden reddedilir.
Talebi Ölçülebilir Yazmak
- Doğrudan zarar kalemleri belgeye bağlanır (fatura, ödeme kaydı, ikame masrafı).
- Yoksun kalınan kâr iddiası varsa dayanağı ayrıca gösterilir.
- Faiz türü ve başlangıç tarihi talep sonucunda net yazılır.
- Hesap tam yapılamıyorsa belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi bilinçli olarak seçilir.
- Zamanaşımı süresi, sözleşmenin türüne göre kontrol edilir.
HMK'nın taleple bağlılık ilkesi nedeniyle, dilekçede istenmeyen bir kalem karar altına alınmaz. Bu yüzden ıslah ihtimali ve bunun süresi de plan içinde tutulmalıdır.
Bu yazı genel bir yol haritası sunar; sözleşme metninin kendine özgü hükümleri, teslim ve ayıp ihbarı kayıtları ile tarafların ticari sıfatı sonucu değiştirebilir. Hesap tablosu hazırlanmadan önce sözleşmenin bütünüyle incelenmesi için hukuki destek almanız yerinde olacaktır.