Sözleşmeden kaynaklanan tazminat taleplerinde uyuşmazlığın esası çoğu zaman tek bir cümlenin nasıl okunacağıdır. TBK, HMK ve tarafların sıfatına göre TKHK bu okumanın çerçevesini belirler. Ancak dosyanın kaderini belirleyen ilk soru daha basittir: bu dava nereye, hangi ön adımdan sonra açılacak.
Yorum Uyuşmazlığını Adlandırmak
Talep, edimin hiç yerine getirilmemesinden mi, geç yerine getirilmesinden mi, yoksa ayıplı ifadan mı doğuyor? Bu ayrım hem talep kalemlerini hem de süreleri değiştirir. Sözleşmede cezai şart, sınırlama kaydı veya fesih usulü öngörülmüşse, tazminat talebinden önce bu kayıtların geçerliliği tartışılmalıdır. Genel işlem koşulu niteliğindeki hükümler bakımından denetim imkânı ayrıca değerlendirilir.
Görev: Üç Farklı Kapı
- Taraflardan biri tüketici sıfatındaysa uyuşmazlık tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi hattına girer.
- Her iki taraf da tacir ve iş ticari işletmeleriyle ilgiliyse asliye ticaret mahkemesi görevlidir.
- Diğer hallerde genel görevli asliye hukuk mahkemesine başvurulur.
Sıfatın yanlış belirlenmesi, görevsizlik kararıyla aylarca zaman kaybı demektir. Sözleşmenin tarafı bir şirket olsa bile, karşı tarafın kişisel amaçla hareket etmesi tabloyu değiştirebilir.
Dava Şartı Arabuluculuğu Atlamayın
Ticari uyuşmazlıklarda ve tüketici uyuşmazlıklarının belirli bölümünde arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Bu adım atlanırsa dava esasa girilmeden usulden reddedilir. Son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi ve tutanakta uyuşmazlık konusunun kapsayıcı biçimde yazılmış olması önem taşır; dar yazılmış bir tutanak, davada ileri sürülecek kalemleri sınırlayabilir.
İhtar, Temerrüt ve Delil Sırası
- Temerrüdün hangi tarihte doğduğunu gösteren ihtarname ve tebliğ belgesi.
- Sözleşmenin imzalı nüshası, ekleri ve sonradan yapılan değişiklik yazışmaları.
- Edimin ifasına ilişkin teslim, kabul veya tutanak kayıtları.
- Zararın miktarını gösteren fatura, ödeme ve ikame maliyet belgeleri.
- Yorum uyuşmazlığında tarafların sözleşme öncesi yazışmaları ve uygulamadaki fiili davranışları.
Talebi Ölçülebilir Kurmak
Tazminat talebinin belirsiz alacak, kısmi dava ya da tam eda davası olarak açılması, faiz başlangıcı ve harç yükü bakımından farklı sonuçlar doğurur. Zararın miktarı hesaplanabiliyorsa bunun dilekçede kalem kalem gösterilmesi, ıslah ihtiyacını azaltır. Zamanaşımı süresinin sözleşme türüne göre değişebileceği de baştan kontrol edilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sözleşmenin metni, tarafların sıfatı ve ifa geçmişi izlenecek yolu değiştirebilir. Dava öncesi adımları tamamlamadan önce dosyanızın belgeleri üzerinden hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.