Tazminat davalarında kaybedilen dosyaların önemli bir bölümü haksızlığın ispat edilememesinden değil, zararın rakamsallaştırılamamasından kaybedilir. Talep kalemleri belirsiz yazıldığında, dosya bilirkişi aşamasında dağılır. TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu rehber, tazminat hesabı odağıyla başvuru ve itiraz sırasını ele alır.
Zararı Kalem Kalem Ayırın
Tek bir toplam rakam yerine, zarar bileşenlerine ayrılmalıdır: fiilen yapılan harcamalar, yoksun kalınan kazanç, onarım veya ikame maliyeti, kullanım kaybı ve varsa manevi zarar. Her kalemin karşısına dayandığı belge yazılmalı; belgesiz kalan kalem için hangi delilin talep edileceği baştan belirlenmelidir. Bu tablo, hem dava dilekçesinin hem de bilirkişi raporuna itirazın omurgasını oluşturur.
Dava Türü Seçimi: Belirsiz Alacak mı, Kısmi Dava mı
Zararın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa, bu durumun somut gerekçesiyle ortaya konması gerekir. Seçim yalnızca usuli bir tercih değildir; faizin hangi tarihten işleyeceğini, harç yükünü ve zamanaşımı savunmasına karşı konumu doğrudan etkiler. Yanlış türün seçilmesi, esasa ilişkin haklı bir talebi dahi zayıflatabilir.
Temerrüt ve Faiz Başlangıcı
Faiz talebinin dayanağı çoğu zaman gözden kaçar. Sözleşmeye dayalı taleplerde ihtarın gönderildiği ve tebliğ edildiği tarih, haksız fiile dayalı taleplerde ise zararın doğduğu an belirleyici olur. İhtarname metninde talep edilen tutarın ve verilen sürenin açık yazılması, sonraki aşamada faiz tartışmasını büyük ölçüde kapatır.
Bilirkişi Raporuna İtiraz Nasıl Yazılır
Etkili itiraz, rapora topluca karşı çıkmak değil; rapordaki hesabın hangi varsayımının hatalı olduğunu göstermektir. İtirazda şunlar tek tek belirtilmelidir:
- Hangi belgenin hesaba dâhil edilmediği ve dosyadaki yeri
- Kullanılan kabul veya oranın hangi veriyle çeliştiği
- Hesap dönemi ile zararın doğduğu dönem arasındaki uyumsuzluk
- Talep edilen ek inceleme ve gerekçesi
Uzlaşma Teklifini Tartmak
Ticari nitelikteki para alacaklarında arabuluculuk dava şartı olduğundan, uzlaşma zaten sürecin bir parçasıdır; tüketici işlemlerinde ise TKHK çerçevesindeki başvuru yolları önceliklidir. Teklifi değerlendirirken tahsil kabiliyeti, yargılama süresi boyunca işleyecek faiz ve bilirkişi giderleri birlikte hesaplanmalı; kabul edilecek metnin hangi kalemleri kapsadığı açıkça yazılmalıdır.
Bu rehber genel bir çerçeve sunar; sözleşmenizin hükümleri ve zararın niteliği hesabı tümüyle değiştirebilir. Talep tutarının doğru kurulması sonucu belirlediğinden, dava açmadan önce hesabın bir uygulamacıyla birlikte gözden geçirilmesinde yarar vardır.