Alacak uyuşmazlıklarında iki takvim aynı anda işler: zamanaşımı takvimi ve dava şartı arabuluculuk takvimi. Bu ikisi birbirini beslemez, hatta yanlış yönetildiğinde birbirini götürür. Aşağıdaki metin, arabuluculuğa giderken zamanaşımını kaybetmemek ve başvuruyu doğru mercie yöneltmek için hazırlanmıştır.
Önce Alacağın Türünü Adlandırın
TBK sisteminde her alacak aynı süreye tabi değildir. Sözleşmeden doğan olağan alacaklar ile dönemsel edimler, haksız fiilden ve sebepsiz zenginleşmeden doğan talepler farklı süre rejimlerine bağlıdır. Bu nedenle ilk iş, talebin hukuki sebebini isimlendirmektir. Aynı olaydan hem sözleşmeye hem haksız fiile dayalı talep doğabiliyorsa, süresi daha geniş olan dayanağın terk edilmemesi gerekir. Süre başlangıcının hangi olaya bağlandığı da ayrıca yazılmalıdır: teslim, muacceliyet, öğrenme ya da temerrüt.
Arabuluculuk Süreyi Nasıl Etkiler?
Dava şartı arabuluculukta süreç, başvurunun yapılmasıyla değil, sürecin sona ermesiyle sonuçlanan bir aralık yaratır. Bu aralığın zamanaşımına etkisi, arabuluculuk mevzuatında özel olarak düzenlenmiştir. Buradaki asıl risk, tarafın zamanaşımının son günlerine gelmişken arabuluculuğa başvurup, süreç uzarken korumanın kapsamını yanlış hesaplamasıdır. Güvenli yaklaşım, süre daralmışsa arabuluculuk sürecini beklerken ihtar, ikrar arayışı ve karşı tarafla yazışma gibi tamamlayıcı adımların kaydını tutmaktır.
Hangi Kapı: Arabulucu, Hakem Heyeti, Mahkeme
- Ticari nitelikli para alacaklarında dava açmadan önce arabuluculuk aşaması işletilmelidir.
- Tüketici işlemlerinde TKHK çerçevesinde belirli parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar tüketici hakem heyetine aittir; sınırlar her yıl yeniden belirlendiğinden başvuru öncesi güncel değer teyit edilmelidir.
- Doğrudan icra takibi seçeneği ile dava seçeneği arasındaki tercih, itiraz ihtimali ve elde bulunan belgenin niteliğine göre yapılmalıdır.
Kontrol Listesi
- Zamanaşımının başladığı tarihi belgeye bağlayın, tahmine dayandırmayın.
- Kesme sebebi olabilecek işlemleri toplayın: kısmi ödeme, borç ikrarı, takip talebi.
- Arabuluculuk son tutanağının tarihini ve içeriğini dava dilekçesinin ekine hazır tutun.
- Karşı tarafın zamanaşımı def'ini ileri süreceğini varsayarak yanıt gerekçenizi baştan yazın.
- Talep birden fazla kalem içeriyorsa her kalemin süresini ayrı satırda hesaplayın.
Anlaşma Metnini Ciddiye Alın
Arabuluculuk sonunda kurulan anlaşma, sonradan tartışmaya kapalı olacak biçimde yazılmalıdır. Hangi alacak kalemlerinin kapsandığı, kapsam dışı bırakılan taleplerin saklı tutulup tutulmadığı ve ödeme takviminin gecikme hâlindeki sonucu açıkça belirtilmelidir. Aksi hâlde tarafların bir kısım talebi kapsamda sayıp saymadığı yeni bir uyuşmazlık doğurur.
Bu içerik yalnızca genel yönlendirme sunar. Alacağın türü ve tarihleri sonucu tamamen değiştirebileceğinden, süre yakınsa vakit kaybetmeden bir hukukçudan görüş almanız uygun olur.