Tazminat davalarında dilekçenin gücü, iddianın sertliğinden değil, üç unsurun birbirine bağlanma biçiminden gelir: zarar, sorumluluk doğuran davranış ve bu ikisi arasındaki illiyet bağı. TBK ve HMK ekseninde kurulan bu mimari eksik kaldığında, haklı bir talep bile ispat edilemediği için reddedilebilir.
Sorumluluğun kaynağını baştan seçin
Aynı olay hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil olarak nitelendirilebilir. Bu seçim; ispat yükünü, zamanaşımı süresini ve talep edilebilecek kalemleri doğrudan etkiler. Sözleşmesel sorumlulukta borçlunun kusursuzluğunu ispat yükü kendisine ait olduğundan, ilişkinin sözleşmeye dayandığı hâllerde bu temelin öne çıkarılması genellikle daha güçlü bir konum sağlar. Tüketici sıfatı varsa TKHK kapsamındaki özel hükümler ayrıca değerlendirilmelidir.
Zararı kalem kalem yazın
- Fiilî zarar: yapılan masraflar, onarım ve yenileme bedelleri
- Yoksun kalınan kâr: belgeye dayandırılabilen gelir kaybı
- Sürekli sonuçlar: iş gücü kaybı, bakım ve tedavi giderleri
- Manevi zarar: olayın ağırlığı ve kişilik hakkına etkisi
Her kalemin yanına dayandığı belge yazılmalıdır. Belge bulunmayan kalem için hangi delile başvurulacağı (bilirkişi, keşif, tanık) dilekçede önceden gösterilmelidir.
İlliyet bağını zayıflatan itirazlara hazırlık
Karşı taraf genellikle zararın başka bir sebepten doğduğunu, zarar görenin kendi davranışının zarara katkı sağladığını veya zararı azaltma yükümlülüğünün ihmal edildiğini ileri sürer. Bu itirazlar öngörülerek, olayın hemen ardından alınan önlemler ve yapılan bildirimler dosyaya konulmalıdır. Zararın büyümesini engellemek için atılan adımların belgelenmesi, indirim talebini büyük ölçüde etkisizleştirir.
Talep tutarını doğru kurmak
Zararın miktarı henüz belirlenemiyorsa belirsiz alacak veya kısmi dava seçenekleri arasındaki fark, faiz başlangıcı ve zamanaşımı yönünden sonuç doğurur. Bilirkişi raporundan sonra ıslah yoluyla artırım yapılabileceği hesaba katılarak, harç ve süre planı baştan yapılmalıdır. Faiz türü ve başlangıç tarihi de talep sonucunda açıkça gösterilmelidir.
Dava öncesi adımlar
Bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvuru dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir. İhtarname çekilmesi ise temerrüt tarihini ve dolayısıyla faiz başlangıcını belirlediği için, dava açılmadan önce yapılması yararlı olur.
Bu metin genel bir yol haritası sunar. Zararın hesabı ve zamanaşımı her uyuşmazlıkta farklı işlediğinden, talep tutarını kesinleştirmeden önce belgelerinizle hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.