Haksız fiilden doğan tazminat talepleri, TBK'nın sorumluluk hükümleri ile HMK'nın ispat düzeninin birlikte işlediği geniş bir alanı kapsar. Trafik kazasından itibar zedeleyici paylaşıma, kusurlu hizmetten komşuluk uyuşmazlığına kadar birçok olay bu başlık altında değerlendirilir. Talebin gücünü belirleyen şey ise dört unsurun her birinin ayrı ayrı ispatlanabilir olmasıdır.
Dört Unsuru Ayrı Ayrı Belgelemek
Hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve illiyet bağı birbirinin yerine geçmez. Uygulamada dilekçeler çoğunlukla fiili ayrıntılı anlatır, zararı ise genel ifadelerle geçer. Oysa zararın miktarı gösterilemediğinde talep, sorumluluk kabul edilse bile daralır. İlliyet bağı yönünden de araya giren başka bir sebebin bulunup bulunmadığı baştan değerlendirilmelidir; karşı taraf savunmasını çoğunlukla bu noktada kurar.
Zamanaşımının İki Katmanı
Tazminat istemi, zararı ve failini öğrenmeden itibaren işleyen iki yıllık süreye ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren işleyen on yıllık süreye tabidir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse, o süre uygulanır. Bu üçlü yapı gözden kaçırıldığında, zamanaşımı def'i tek başına davayı sonlandırabilir. Öğrenme anının tespiti için ihtarname, sağlık raporu ya da bilirkişi raporu tarihleri dosyaya baştan konulmalıdır.
Delil Listesinin Kurulması
- Olay anına ait tarafsız kayıtlar toplanır: tutanak, kamera görüntüsü, çağrı kaydı.
- Zararı somutlaştıran belgeler ayrı klasörde birleştirilir: fatura, onarım bedeli, gelir kaybı hesabı, tedavi giderleri.
- Tanıkların hangi vakıayı gördüğü tek tek yazılır; genel tanık listesi ispat gücünü düşürür.
- Teknik değerlendirme gerektiren konularda uzman görüşü, bilirkişi incelemesinden önce sunulabilir.
- Karşı tarafın kusurunu gösteren idari kayıtlar ilgili kurumdan istenir.
Tüketici İlişkisiyle Kesiştiği Nokta
Zarar bir mal veya hizmet ediniminden doğmuşsa TKHK kapsamındaki sorumluluk ile haksız fiil sorumluluğu birlikte gündeme gelebilir. Bu durumda görevli mercii ve başvuru yolu değişir; aynı olay için tüketici yolu ile genel hukuk yolunun paralel işletilmesi gereksiz zaman kaybı yaratır. Talebin dayanağı baştan seçilmelidir.
Kapanış Notu
Haksız fiil dosyalarında en sık kaybedilen şey delil değil, delilin toplanabileceği zamandır. Kamera kayıtları kısa sürede silinir, tanıklar erişilemez hâle gelir. Buradaki bilgiler genel çerçevedir; somut olayın koşulları farklı sonuç doğurabileceğinden hukuki değerlendirme alınması önerilir.