Hesabına erişimi bir anda kesilen kişi için ilk soru genellikle yanlıştır: kimin hata yaptığı değil, işlemin hangi kararla yapıldığı sorulmalıdır. Aynı sonucu doğuran blokaj, farklı hukuki kaynaklardan gelebilir ve her kaynağın itiraz yolu ayrıdır. Yanlış mercie yapılan itiraz, hem süreyi tüketir hem tedbirin uzamasına yol açar.
Blokajın Kaynağını Belirlemek
Uygulamada üç farklı durum karşımıza çıkar. Birincisi, soruşturma kapsamında verilmiş bir el koyma veya malvarlığının dondurulmasına ilişkin karardır; TCK 282 kapsamındaki aklama şüphesi çoğu zaman bu başlıkta değerlendirilir ve karar adli mercilerden gelir. İkincisi, 5549 sayılı kanun çerçevesindeki yükümlülükler kapsamında yapılan işlem ve bildirimlerdir. Üçüncüsü ise bankanın kendi risk politikası gereği, 5411 sayılı düzenleme çerçevesindeki yükümlülüklerine dayanarak uyguladığı sınırlamadır. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin sermaye piyasası düzenlemeleri kapsamındaki işlemlerde de benzer bir ayrım yapılır. İlk yapılması gereken, blokajın hangi belgeye dayandığının yazılı olarak sorulmasıdır.
İtiraz Yolu ve Mercii
Soruşturma kapsamındaki koruma tedbirlerine karşı itiraz sulh ceza hâkimliğine yapılır ve kısa yasal süre içinde kullanılması gerekir; süre, kararın öğrenilmesi veya tebliği ile işlemeye başlar. Kararın gerekçesine ulaşılamıyorsa dahi itirazın süresinde yapılması, sonradan tamamlanacak dilekçeden daha önemlidir. Buna karşılık bankanın kendi kararına dayanan sınırlama bir ceza tedbiri değildir; bu halde talep, sözleşme ilişkisi çerçevesinde bankaya yöneltilir ve gerekirse tüketici veya genel mahkemede dava konusu edilir. İdari nitelikteki işlemler yönünden ise idari yargı yolu gündeme gelebilir. Bu üç hattın karıştırılması, dosyanın aylarca yerinde saymasına neden olur.
Savunmanın Ekonomik Zeminini Kurmak
- Hesaba giren tutarların kaynağını gösteren belgeler: satış sözleşmesi, fatura, tapu, ücret bordrosu
- Karşı hesap sahipleriyle ilişkinin niteliğini gösteren yazışmalar
- Kripto varlık işlemlerinde platform hesap özetleri ve cüzdan hareketlerinin kronolojisi
- Şirket hesaplarında ticari faaliyetin gerçekliğini gösteren defter ve gümrük kayıtları
- Blokaj nedeniyle doğan somut zararı gösteren kayıtlar: gecikmiş ödemeler, iptal edilen işlemler
Aklama iddialarında savunmanın merkezinde öncül suç tartışması yer alır; paranın kaynağının hukuka uygun olduğunun anlaşılır bir zaman çizelgesiyle gösterilmesi, teknik itirazlardan daha etkili olabilir.
Kısmi Çözüm Kabul Edilmeli mi
Blokajın bir bölümünün kaldırılması yönündeki öneriler, özellikle işletme hesaplarında hızlı rahatlama sağlar. Ancak kısmi çözümün, iddiaların kabulü anlamına gelecek bir beyanla birlikte istenmesi halinde ceza dosyasına yansıyacak sonuçlar düşünülmelidir. Ticari ilişkinin devamı ile soruşturmadaki konumun korunması arasındaki denge, aynı anda değerlendirilmelidir.
Hatırlatma
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; kararın türü, tebliğ tarihi ve dosyanın aşaması izlenecek yolu değiştirir. Kısa süreli itiraz yolları söz konusu olduğundan, gecikmeden hukuki destek alınmasında yarar vardır.