Bir banka hesabına veya kripto varlık platformundaki bakiyeye erişimin kesilmesi, çoğu zaman hesap sahibine gerekçesi bildirilmeden gerçekleşir. Doğru adımı atabilmek için önce kısıtlamanın kaynağının belirlenmesi gerekir: karar bir yargı merciinden mi geliyor, yoksa kuruluşun kendi yükümlülük değerlendirmesinden mi kaynaklanıyor. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, sermaye piyasası düzenlemeleri ve TCK'nın aklama suçuna ilişkin hükümleri çerçevesinde bu ayrım, izlenecek yolu tümüyle değiştirir.
Blokenin Üç Farklı Kaynağı
- Soruşturma kapsamında verilen elkoyma veya tedbir kararı: itiraz, kararı veren merciin bağlı olduğu usule göre yapılır
- İcra takibinden doğan haciz: bu durumda takip dosyası üzerinden itiraz ve şikâyet yolları işler
- Kuruluşun kendi risk değerlendirmesine dayanan işlem kısıtı: burada muhatap doğrudan kuruluş, ardından ilgili düzenleyici otorite ve gerektiğinde genel mahkemedir
Yanlış Mercie Başvuru Nasıl Oluşur
Soruşturma kaynaklı bir tedbire karşı bankaya dilekçe vermek veya idari şikâyet yolunu denemek, süre işlerken sonuç doğurmayan bir bekleyiş yaratır. Bunun tersine, kuruluşun ticari kararına dayanan bir kısıtlama için ceza mercilerine başvurmak da sonuçsuz kalır. İlk yapılması gereken, kısıtlamanın dayanağının yazılı olarak sorulması ve alınan cevabın kayda geçirilmesidir. Soruşturmanın gizliliği nedeniyle ayrıntı verilemese bile, dayanağın hangi kategoride olduğu genellikle öğrenilebilir.
Kaynağın Meşruluğunu Belgelemek
Aklama iddiasına karşı savunmanın merkezinde, hesaba giren paranın nereden geldiğinin izlenebilir biçimde gösterilmesi bulunur. Bu amaçla gayrimenkul veya araç satışına ilişkin resmi senetler, tapu harcı ve vergi ödemeleri, miras ve intikal belgeleri, şirket kâr payı kararları, ücret bordroları, kredi sözleşmeleri ve yurt dışı transferlerine ilişkin bankacılık kayıtları toplanır. Kripto varlıklarda ise platform işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve transferlerin zaman damgaları çıkarılmalıdır. Her giriş kaleminin bir belgeyle eşleşmesi, tablo halinde sunulduğunda incelemeyi kolaylaştırır.
Üçüncü Kişi Konumundaki Hesaplar
Hesap sahibinin soruşturmanın süjesi olmadığı, yalnızca para transferi zincirinde yer aldığı durumlar sık görülür. Bu halde iyiniyetli üçüncü kişi konumunun ortaya konması gerekir: işlemin ticari sebebi, karşı tarafla yapılan sözleşme, fatura ve teslim belgeleri ile yazışmalar bir arada sunulmalıdır. Ödemenin bir mal veya hizmet karşılığı olduğunu gösteren kayıtlar, zincirdeki konumu ayrıştırır.
Süre ve Zarar Boyutu
Elkoyma ve benzeri tedbirlere karşı itiraz süreleri kısadır ve kararın tebliği ya da öğrenilmesi ile işlemeye başlar. Bu nedenle öğrenme anının kaydı, itirazın süresinde yapıldığını göstermek bakımından önemlidir. Kısıtlamanın uzun sürmesi nedeniyle doğan zararların talebi ise ayrı bir yolun konusudur ve tedbirin kaldırılmasıyla kendiliğinden sonuçlanmaz.
Bu açıklamalar genel çerçeve sunar. Kısıtlamanın dayanağı, hesabın niteliği ve işlem geçmişi izlenecek yolu belirlediğinden, durumunuza özgü hukuki destek alınması önerilir.