Hesabına erişemeyen kişinin ilk sorusu genellikle blokenin ne zaman kalkacağıdır. Oysa doğru soru şudur: bu bloke kim tarafından, hangi hukuki dayanakla konuldu? Çünkü itirazın yapılacağı merci, dilekçenin içeriği ve izlenecek süre tamamen bu cevaba bağlıdır. 5549 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler, 5411 sayılı Kanun çerçevesindeki banka uygulamaları ve Türk Ceza Kanunu'nun aklama suçuna ilişkin hükümleri farklı sonuçlar doğurur.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada birbirine karıştırılan üç ayrı durum vardır: bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı işlem kısıtı, idari makam kararıyla işlemin askıya alınması ve soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararı. Birincisine karşı yapılacak iş banka nezdinde yazılı itiraz iken, üçüncüsüne karşı başvurulacak yer ceza yargısı mercileridir. Yanlış kapı çalındığında dosya sadece zaman kaybetmez; verilen ret kararı sonraki savunmada aleyhe kullanılabilir.
İlk Yapılması Gerekenler
- Banka şubesinden veya çağrı merkezinden değil, yazılı olarak blokenin dayanağı sorulur ve cevap kayda alınır.
- Hesap hareketleri, blokeden önceki makul bir dönemi kapsayacak şekilde dökülür.
- Hesaba giren tutarların kaynağı belge bazında eşleştirilir: maaş, satış bedeli, kira, tahsilat.
- Kaynağı açıklanamayan hiçbir kalem bırakılmaz; açıklanamıyorsa bu durum baştan not edilir.
- Dayanak öğrenildikten sonra itiraz metni o dayanağa göre yazılır, genel bir mağduriyet anlatısıyla yetinilmez.
Kaynak İspatı: Dosyanın Belkemiği
Aklama şüphesine dayanan tedbirlerde tartışma neredeyse tamamen paranın meşru kaynağı üzerinde yoğunlaşır. Bu nedenle her giriş için tarih, tutar, karşı taraf ve dayanak belge dörtlüsü kurulmalıdır. Sözleşme, fatura, tapu, noter senedi gibi belgelerin tarihleri ile hesap hareketlerinin tarihleri arasındaki uyumsuzluklar, açıklanmadığı takdirde şüpheyi güçlendirir. Nakit hareketlerinde ise belge zincirinin daha ayrıntılı kurulması gerekir.
Usule Aykırı İşlem Riskleri
- Dayanağı öğrenilmeden, tahmine dayalı biçimde yazılan itiraz dilekçeleri
- Ceza soruşturması kapsamındaki tedbire karşı idari yolun denenmesi
- Hesap sahibinin, dosya taraflarıyla ilişkisini eksik veya çelişkili anlatması
- Bloke süresince yapılan yeni işlem denemelerinin kayıtlara olumsuz yansıması
- Kısmi çözüm imkanının, örneğin zorunlu ödemeler için talep yolunun hiç gündeme getirilmemesi
Süreç Uzarsa Ne Yapılır
Tedbirin devam ettiği hâllerde tek bir başvuruyla yetinilmesi doğru değildir. Dosyaya yeni belge sunuldukça talebin yenilenmesi, koşullardaki değişikliğin gösterilmesi ve gerekiyorsa kapsamın daraltılmasının istenmesi mümkündür. Değişen bir şey sunulmadan aynı dilekçenin tekrarlanması ise sonuç doğurmaz.
Buradaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir; her hesap kısıtının dayanağı ve dosya içeriği kendine özgüdür. Kendi durumunuzda hangi mercie, hangi içerikle başvuracağınızı belgelerinizi inceleyecek bir hukukçuyla belirlemeniz gerekir.