Hesabına erişemeyen kişinin ilk refleksi bankaya gitmektir. Oysa blokenin kaynağı bankanın kendi kararı değilse, banka şubesinde geçirilen her gün itiraz süresinden eksilir. Kara para aklama şüphesiyle gündeme gelen tedbirlerde doğru mercii bulmak, itirazın içeriğinden önce gelir.
Önce Kaynağı Belirleyin: Üç Farklı Bloke
Uygulamada aynı isimle anılan üç ayrı durum vardır ve her birinin muhatabı başkadır:
- Bankanın kendi işlemi: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve iç mevzuat gereği işlemin durdurulması, hesabın kısıtlanması. Muhatap önce banka, ardından ilgili idari merci ve genel mahkemelerdir.
- 5549 sayılı Kanun kapsamındaki askıya alma: Şüpheli işlem bildirimi sonrası idari nitelikte bir tedbir. Buradaki işlem idari işlemdir ve sonuçları itibarıyla idari yargıyı ilgilendirebilir.
- Soruşturma kapsamında el koyma: TCK'nın aklama suçuna ilişkin hükümleri (282) çerçevesinde yürütülen soruşturmada verilen koruma tedbiri. Bunun itirazı ceza muhakemesi usulüne tabidir ve hâkimliğe yapılır.
Birinci gruptaki bir işleme ceza mahkemesinde itiraz etmek ya da üçüncü gruptaki bir el koymaya banka müşteri hizmetleri üzerinden çözüm aramak, sık rastlanan ve maliyetli bir yanılgıdır.
Kararı Görmeden Dilekçe Yazılmaz
Blokenin dayanağını öğrenmenin en sağlıklı yolu, hesap sahibi sıfatıyla bankadan işlemin dayanağının yazılı bildirilmesini istemek ve gerekiyorsa dosya üzerinden bilgi talebinde bulunmaktır. Dayanak belirsizken yazılan dilekçe, çoğu zaman itiraz sebebini de yanlış kurar.
Paranın Yolculuğunu Belgeleyen Dosya
İtirazın esasında tek bir soru vardır: bu varlığın kaynağı meşru mudur? Bunu iddia etmek yetmez, izlenebilir kılmak gerekir. Dosyaya konulacak belgeler tarih sırasına dizilmelidir:
- Gelirin kaynağını gösteren kayıtlar (satış sözleşmesi, tapu, ücret bordrosu, vergi beyanı)
- Transferin karşı tarafıyla ilişkiyi açıklayan yazışma ve sözleşmeler
- Kripto varlık söz konusuysa platform işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve giriş-çıkış eşleşmeleri
- Hesap ekstresinde şüpheli görünen hareketin bir önceki ve sonraki adımını gösteren kayıtlar
Kripto Tarafında Ek Katman
Sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler yürürlüğe girdikten sonra, platform kaynaklı kısıtlamalarla adli tedbirler daha da iç içe geçmiştir. Platformun kendi politikası gereği yaptığı kısıtlama ile resmî bir tedbir kararı farklı hukuki sonuçlar doğurur; itiraz metninde bu ayrım açıkça yapılmalıdır.
Değerlendirme
Yukarıdaki çerçeve yol gösterici niteliktedir. Tedbirin türü, dosyanın aşaması ve varlığın niteliği başvurulacak mercii tümüyle değiştirebilir; bloke bildirimini aldığınızda vakit kaybetmeden dosyaya özgü hukuki destek almanız önerilir.