Banka hesabına ya da kripto varlık hesabına erişimin kesilmesi, çoğu kişi için ilk kez karşılaşılan bir durumdur ve panik hâlinde yapılan başvurular genellikle yanlış makama yöneltilir. Kara para şüphesine dayalı bir işlem söz konusu olduğunda, blokenin kaynağı belirlenmeden yapılacak hiçbir başvuru sonuç vermez. 5549 sayılı Kanun, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin hükümleri farklı mekanizmalar öngörür.
Önce Teşhis: Bloke Nereden Geliyor?
- İdari nitelikli askıya alma: Şüpheli işlem bildirimi sonrası mevzuatın öngördüğü çerçevede işlemin geçici olarak durdurulması.
- Adli el koyma: Soruşturma kapsamında savcılık talebi ve hâkim kararına dayanan tedbir.
- Banka kaynaklı kısıtlama: Kurum içi risk politikası veya müşteri tanıma yükümlülüğü gerekçesiyle uygulanan sınırlama.
- İcra kaynaklı haciz: Aklama şüphesiyle ilgisi bulunmayan, tamamen ayrı bir takip işlemi.
Bu dördü aynı ekranda benzer görünse de itiraz mercileri tamamen farklıdır. İlk yapılacak iş, bankadan kısıtlamanın dayanağının yazılı olarak sorulmasıdır.
Adli Tedbirlere Karşı Başvuru
Soruşturma kapsamında verilen el koyma kararlarına karşı itiraz, ceza muhakemesi usulü içinde ve süreye tabi olarak yapılır. Bu itirazın muhatabı idare mahkemesi değildir; kararı veren merciye verilen dilekçeyle itiraz mercii devreye girer. Uygulamada en sık görülen hata, adli bir tedbire karşı idari yargıda dava açılmasıdır. Bu yol izlendiğinde dosya görev yönünden reddedilir ve bu arada itiraz süresi tüketilmiş olur.
İdari İşleme Karşı Yol
Buna karşılık idari yaptırım niteliğindeki kararlar ve idari para cezaları bakımından izlenecek yol farklıdır. Kararın hangi makam tarafından, hangi kanuni dayanakla tesis edildiği tebliğ evrakında yer alır; itiraz mercii ve süresi de kural olarak bu evrakta gösterilir. Tebligatın dikkatle okunması, merci hatasını büyük ölçüde önler.
Savunmanın Ekseni: Fonun Kaynağı
Aklama şüphesine dayalı dosyalarda tartışma, işlemin biçiminden çok paranın kaynağına odaklanır. Bu nedenle savunma dosyası, hareketleri baştan sona izlenebilir kılacak şekilde kurulmalıdır:
- Gelirin dayanağını gösteren sözleşme, fatura veya bordro kayıtları
- Kripto varlık alım satımlarında platform çıktıları ve cüzdan hareketleri
- Yurt dışı transferlerde gönderenin kimliği ve işlemin ticari nedeni
- Üçüncü kişiler adına yapılan işlemlerde bu kişilerle olan ilişkinin belgesi
Zaman Yönetimi ve Ölçülülük
Blokenin uzun sürmesi hâlinde, tedbirin ölçülülüğü ayrı bir tartışma başlığıdır. Ticari faaliyetin durması, çalışan ücretlerinin ödenememesi ya da temel geçim ihtiyacının karşılanamaması gibi somut sonuçların belgelenmesi, kısmi çözüm taleplerinde dayanak oluşturur. Genel nitelikte mağduriyet anlatımı yerine, rakamlarla desteklenmiş somut bir tablo sunulması daha etkili bir yoldur.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir. Blokenin dayanağı ve dosyanın aşaması itiraz merciini ve süresini doğrudan etkilediğinden, banka yazısı elinize geçtiği anda hukuki değerlendirme almanız önerilir.