Banka hesabına bloke konulduğunda ilk yapılması gereken dilekçe yazmak değil, blokenin hukuki dayanağını tespit etmektir. Uygulamada birbirinden farklı üç kaynak aynı sonucu doğurur: bankanın kendi risk politikası kapsamındaki kısıtlama, 5549 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülen şüpheli işlem süreci ve ceza soruşturması kapsamında verilmiş bir elkoyma kararı. Dayanağı bilmeden yapılan başvuru, yanlış mercie gittiği için hem sonuçsuz kalır hem de itiraz süresini tüketir.
Blokenin Kaynağını Ayrıştırma
- Bankanın 5411 sayılı Kanun kapsamındaki iç kontrol uygulaması: müşteri ilişkisi ve sözleşme hükümleri incelenir
- Mali suçlarla mücadele mevzuatı kapsamındaki işlem: 5549 sayılı Kanun çerçevesindeki bildirim ve inceleme süreci gündeme gelir
- Soruşturma kapsamında verilmiş karar: dosya numarası, karar tarihi ve karar veren merci öğrenilmelidir
- Kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinden yapılan işlemlerde sermaye piyasası mevzuatındaki düzenlemeler ayrıca değerlendirilir
Bilgi Edinme Adımları
- Şubeden yazılı olarak blokenin dayanağı ve kaynağı sorulur; sözlü bilgi yeterli sayılmamalıdır.
- Bir soruşturma dosyası varsa vekil aracılığıyla dosya kapsamı ve kısıtlama kararı bulunup bulunmadığı öğrenilir.
- Hesap hareketleri dökümü, bloke tarihinden geriye dönük olarak temin edilir.
- Blokenin tüm hesaba mı yoksa belirli tutara mı ilişkin olduğu netleştirilir.
Kaynak Beyanı ve Aklama İddiasına Karşı Savunma
Türk Ceza Kanunu'nun 282. maddesinde düzenlenen suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama isnadı, çoğu zaman hesabına kaynağı açıklanmayan para giren kişiyi de kapsayacak biçimde ileri sürülür. Bu noktada savunmanın omurgası, paranın hukuka uygun kaynağının belgelenmesidir. Alım satım sözleşmeleri, faturalar, kripto varlık platformu işlem geçmişi, ücret bordroları ve kredi kayıtları tarih sırasına göre dizilmelidir. Özellikle üçüncü kişiler adına yapılan transferlerde, işlemin gerçek sebebi ve karşı tarafla ilişki açıkça ortaya konmalıdır.
İtiraz Yolu ve Süre
Soruşturma kapsamındaki kararlara karşı itiraz, ceza muhakemesi usulüne göre öğrenme tarihinden itibaren işleyen yedi günlük süreye tabidir. Bu süre kısa olduğundan, kararın öğrenildiği an tarihlendirilerek not edilmelidir. İtiraz dilekçesinde blokenin ölçülülüğü, kişinin soruşturmayla bağlantısının niteliği ve hesabın günlük yaşamsal ihtiyaçlar bakımından tümüyle kapatılmasının sonuçları ayrı başlıklar hâlinde ele alınmalıdır. Bankanın kendi kararına dayalı kısıtlamalarda ise ceza usulü değil, sözleşme ilişkisi ve idari başvuru yolları devreye girer.
Kapanış
Bu alanda sonuç, çoğunlukla belgelerin zamanında ve düzenli sunulmasına bağlıdır. Metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; blokenin dayanağı ve dosyanın aşaması izlenecek yolu değiştireceğinden, adım atmadan önce dosya kapsamı üzerinden hukuki değerlendirme yaptırılması önerilir.