Aklama iddiasıyla başlayan soruşturmalar, kişinin haberi olmadan yürütülen bir inceleme evresiyle başlar ve çoğu zaman ilk temas hesapların bloke edilmesiyle kurulur. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, SPK kripto düzenlemeleri ile TCK 282 ekseninde ilerleyen bu dosyalarda savunmanın kaderi, işlem geçmişinin ne kadar hızlı ve düzenli biçimde ortaya konabildiğine bağlıdır.
Şüpheli İşlem Bildiriminden Soruşturmaya
Yükümlü kuruluşların şüpheli işlem bildirimi ile başlayan süreç, idari inceleme aşamasında iken kişiye tebliğ edilmez. Bu nedenle savunma çoğu kez, banka hesabına ya da kripto varlık hesabına ilişkin bir kısıtlamayla öğrenilir. İlk yapılacak iş, kısıtlamanın hangi mercii kararına dayandığını öğrenmektir: idari nitelikte bir tedbir ile ceza soruşturması kapsamındaki elkoyma kararının itiraz yolu ve süresi birbirinden farklıdır.
Öncül Suç Tartışması Neden Belirleyicidir?
TCK 282 kapsamındaki aklama iddiası, kaynağında bir öncül suç bulunmasını gerektirir. Savunmanın ilk ekseni, malvarlığının hukuka uygun kaynağını göstermektir. Bu nedenle gelirin dayanağı olan belgeler, alım satım kayıtları, ticari faaliyetin sürekliliği ve vergisel beyanlar zincir hâlinde sunulmalıdır. Kripto varlık işlemlerinde cüzdan adresleri ile platform kayıtları arasındaki eşleşme açıkça gösterilmelidir; boşluk kalan her transfer, karşı iddiayı güçlendirir.
Tebligat Gecikmesi ve İtiraz Anının Kaçırılması
Elkoyma ve tedbir kararlarına karşı itiraz süreleri kısadır ve tebliğ tarihinden işlemeye başlar. Adres kaydının güncel olmaması, kişinin yurt dışında bulunması ya da şirket adresinin değişmiş olması hâlinde karar öğrenilmeden kesinleşebilir. Buna karşı üç önlem alınır: adres kayıt sistemindeki bilgi güncellenir, dosyaya vekâlet erken sunularak tebligatın vekile yapılması sağlanır, dosya numarası üzerinden düzenli aralıklarla kontrol yapılır.
Dosya Kurulumunda Sıralama
- Kısıtlamanın dayanağı ve karar tarihi öğrenilir.
- Hesap hareketleri, tarih ve karşı taraf bilgisiyle tabloya dönüştürülür.
- Her önemli giriş çıkış için dayanak belge eşleştirilir.
- Açıklanamayan kalemler ayrı listelenir ve öncelikle bunlara çalışılır.
- İfade öncesinde savunma metni bu tabloya dayandırılarak hazırlanır.
Mali İnceleme ile Ceza Savunmasının Uyumu
İdari incelemeye verilen yazılı cevap ile savcılıktaki beyan arasında çelişki bulunması, dosyanın en zayıf noktasını oluşturur. İki sürecin metinleri aynı veri setinden üretilmeli, rakamlar tek bir hesap tablosuna dayandırılmalıdır. Bilirkişi ya da mali müşavir raporu talep edilecekse, bunun soruşturma takvimiyle uyumlu zamanda istenmesi gerekir.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme amacı taşır ve her dosyada aynı sonucu vermez. İşlem hacmi, kullanılan platformlar ve iddianın kapsamı stratejiyi değiştireceğinden, sürecin başında hukuki destek alınması önem taşır.