Kripto ve elektronik ödeme hacminin artmasıyla birlikte, hesabına gelen bir transfer nedeniyle soruşturmaya muhatap olan kişi sayısı da arttı. 5549 sayılı Kanun şüpheli işlem bildirim düzenini, 5411 sayılı Kanun banka faaliyetlerine ilişkin çerçeveyi, sermaye piyasası mevzuatının kripto varlıklara ilişkin düzenlemeleri hizmet sağlayıcıların yükümlülüklerini belirler; Türk Ceza Kanunu ise suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasını cezalandırır. Bu rehber savcılık aşamasının pratik yönetimini ele alıyor.
Soruşturma Nasıl Başlıyor?
Süreç çoğu zaman kişinin haberi olmadan, bir bildirim veya başka bir dosyadan gelen bağlantı üzerine başlar. İlk somut sonuç genellikle hesaba konan bloke ya da el koyma kararıdır. Bu aşamada dosyanın hangi öncül suç iddiasına dayandığı bilinmeden yapılan savunma, çoğunlukla konuyu ıskalar. Bu nedenle isnadın kaynağının ve tarih aralığının netleştirilmesi ilk adımdır.
Savunmanın Dayanacağı Kayıtlar
- Transferin dayandığı ticari ilişkiye ait sözleşme, fatura veya sipariş kaydı
- Kripto işlemlerinde platform işlem geçmişi ve cüzdan hareketlerinin dökümü
- Karşı tarafla yapılan yazışmaların kesintisiz ve bağlamıyla birlikte sunulması
- Gelirin kaynağını gösteren vergi, ücret veya satış belgeleri
- İşlemin gerçekleştiği tarihteki piyasa koşullarına ilişkin doğrulanabilir veriler
Delil Eksikliği Neden Bu Dosyalarda Daha Ağır?
Aklama iddialarında değerlendirme, tek bir işleme değil işlem örüntüsüne bakılarak yapılır. Açıklanamayan bir transfer, kendi başına anlamsız görünse de zincirin bütününde şüphe doğurabilir. Kayıtların dağınık olması, farklı platformlardan parça parça sunulması ve tarih tutarsızlıkları savunmayı zayıflatır. İşlem geçmişinin bütün olarak, kronolojik ve kaynağı belli biçimde sunulması, dosyanın erken aşamada açıklığa kavuşmasını sağlayabilir.
Aşama Aşama Yol Haritası
- Bloke veya el koyma kararının dayanağı ve kapsamı öğrenilir.
- Tedbire karşı öngörülen süre içinde itiraz yolu değerlendirilir.
- İfade öncesinde tüm işlem kayıtları eksiksiz biçimde derlenir.
- Her transferin ekonomik gerekçesi belgeye bağlanarak dilekçeye eklenir.
- Ek delil toplanması talebi somut olarak ve kurum adı belirtilerek istenir.
Paralel Riskleri Gözden Kaçırmamak
Aynı olay, ceza soruşturmasının yanında idari yaptırım ve hesap kısıtlamaları gibi sonuçlar da doğurabilir. Ticari faaliyet yürütenler bakımından hesap hareketlerinin kesilmesi, ceza dosyasından bağımsız bir zarar kalemi oluşturur. Bu nedenle savunma stratejisi kurulurken yalnızca ceza boyutu değil, işletmenin operasyonel devamlılığı da hesaba katılmalıdır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunmak içindir. Bu tür dosyalarda işlem hacmi ve karşı tarafların durumu değerlendirmeyi belirgin biçimde değiştirdiğinden, ifade vermeden önce dosyanın hukukçu eşliğinde incelenmesi önem taşır.