Kripto varlık üzerinden gerçekleşen dolandırıcılıklarda mağdurun kaybı çoğu zaman iki aşamalıdır: önce banka hesabından yapılan transfer, ardından varlığın zincir üzerinde farklı adreslere dağıtılması. Bu iki aşamanın delilleri farklı kaynaklardan gelir ve farklı hızda kaybolur. Aşağıda 5411, 5549 sayılı kanunlar ile sermaye piyasası düzenlemeleri ve TCK ekseninde delil planı ele alınmaktadır.
Zincir Üstü ve Zincir Dışı Delil Ayrımı
Zincir üzerindeki işlem kayıtları kalıcıdır ve sonradan değiştirilemez; buna karşılık bu kayıtların kime ait olduğunu gösteren bilgi, platformların elindeki hesap verilerinde bulunur. Zincir dışı deliller ise banka havale kayıtları, yazışmalar, tanıtım siteleri ve telefon görüşmeleridir. Dosyanın gücü, bu iki kümenin birbirine bağlanabilmesinden doğar.
- İşlem karma değerleri ve cüzdan adreslerinin tam listesi.
- Banka dekontları, açıklama satırları ve alıcı hesap bilgileri.
- Platform yazışmaları, tanıtım ekran kayıtları ve vaat edilen getiriye ilişkin mesajlar.
- Aracı kişilerin iletişim bilgileri ve görüşme kayıtları.
Banka Nezdinde İtiraz ve Bildirim
Ödeme henüz tamamlanmamışsa veya alıcı hesap aynı bankada ise hızlı bildirim, bloke ihtimalini artırır. Bankaya yapılan bildirimin yazılı kanaldan yapılması ve başvuru numarasının alınması gerekir. Sözlü olarak yapılan ihbarlar sonradan ispatlanamadığından, dosyada sorumluluk tartışması yürütülemez hale gelir. Yanıt yazısı, sonraki aşamaların dayanağı olur.
Şikayet Dilekçesinin Teknik Eki
Şikayet dilekçesine, işlemlerin tarih sırasına göre dizildiği bir tablo eklenmesi süreci hızlandırır. Tabloda her satır için tarih, tutar, gönderen ve alıcı bilgisi ile varsa işlem referansı yer almalıdır. Ayrıca hangi kurumdan hangi kaydın istenmesi gerektiği ayrı bir başlıkta yazılmalıdır; talep somut olmadığında kayıtlar geç gelir ya da hiç gelmez.
Hukuk Yolunun Ayrı Planlanması
Ceza soruşturması ile maddi zararın tazmini farklı süreçlerdir. Tazminat talebinde davalının kim olacağı, aracı kişilerin sorumluluğunun hangi hukuki temele dayandırılacağı ve zararın hesabında hangi tarih kurunun esas alınacağı baştan belirlenmelidir. Kur dalgalanması nedeniyle zarar miktarının belirlenmesi başlı başına bir teknik konudur.
Usul Yönünden Kritik Noktalar
Yetkili mercinin doğru saptanması, işlemlerin gerçekleştiği yer ile mağdurun yerleşim yeri arasındaki farkın dikkate alınması ve süre sınırlarının izlenmesi gerekir. Aynı olayla ilgili birden çok mağdur bulunduğunda, dosyaların birleştirilmesi talebi de değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kripto varlık uyuşmazlıklarında teknik ve hukuki boyut iç içe geçtiğinden, işlem kayıtlarınızla birlikte erken aşamada hukuki değerlendirme almanız önem taşır.