Kripto varlık işlemleri nedeniyle banka hesabının kullanılamaz hâle gelmesi, tek bir hukuki işlemin sonucu değildir. Blokenin kaynağı bankanın kendi kararı, MASAK kapsamında bir askıya alma ya da savcılık veya hâkimlik kararına dayalı el koyma olabilir. Yanlış mercie yapılan itiraz hem sonuçsuz kalır hem de asıl yolun süresini tüketir.
Önce Kaynağı Tespit Etmek
İlk adım, blokenin hukuki dayanağını yazılı olarak öğrenmektir. Bankadan alınacak yazı, hesap üzerindeki kısıtlamanın hangi kurumun talebiyle ve hangi tarihte konulduğunu göstermelidir. Kaynak üç ana başlıkta toplanır:
- Banka kaynaklı kısıtlama: 5411 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler ve sözleşme hükümlerine dayanan işlem kısıtı
- MASAK süreci: 5549 sayılı Kanun kapsamında şüpheli işlem bildirimi ve askıya alma
- Adli işlem: Soruşturma kapsamında verilen ve CMK usulüne tabi el koyma kararı
Bu ayrım yapılmadan gönderilen dilekçeler çoğu zaman ilgisiz birime havale edilir ve haftalar kaybedilir.
Adli El Koymaya İtiraz
Blokenin dayanağı bir el koyma kararıysa, itiraz yolu ceza muhakemesi usulü içindedir ve sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. İtiraz süresi kısadır ve kararın öğrenilmesinden itibaren işler. Dilekçede iki nokta ayrı ayrı işlenmelidir: tedbirin koşullarının bulunmadığı ve bulunsa bile ölçüsüz olduğu. Özellikle hesabın tamamının değil, işleme konu tutarın bloke edilmesinin yeterli olduğu yönündeki ölçülülük argümanı, uygulamada sonuç alınabilen bir yaklaşımdır.
Fon Kaynağını Belgelemek
Aklama şüphesi TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçunu düzenleyen 282. maddesi çerçevesinde değerlendirildiğinde, savunmanın çekirdeği paranın meşru kaynağının gösterilmesidir. Derlenmesi gereken belge seti tipik olarak şunlardır:
- Kripto varlık platformundaki işlem geçmişi ve hesap ekstresi (mümkünse platformdan resmî çıktı olarak)
- Alım-satım tarihlerini banka hareketleriyle eşleştiren bir tablo
- Fonun ilk kaynağını gösteren belgeler: maaş bordrosu, satış sözleşmesi, tapu, kira geliri kaydı
- Vergi beyanları ile uyumu gösteren kayıtlar
Zincir üzerindeki transferlerde araya giren cüzdanlar varsa, her adımın açıklanabilir olması gerekir; açıklanamayan bir halka tüm zinciri şüpheli hâle getirebilir.
Dolandırıldıysanız: İki Dosyayı Ayırmak
Kullanıcı hem mağdur hem de hesabı blokeli olabilir; örneğin dolandırıcının parası bilmeden hesaba geçmişse. Bu durumda iki ayrı süreç yürütülür: bir yanda mağduriyete ilişkin suç duyurusu ve zarar talebi, diğer yanda hesap üzerindeki tedbire itiraz. İkisi tek dilekçede birleştirildiğinde anlatım zayıflar. SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri kapsamında faaliyet gösteren bir platform söz konusuysa, platformun yükümlülüklerine dayalı talepler ayrıca değerlendirilebilir.
Süre Riskini Yönetmek
Bloke sürerken zaman yalnızca ekonomik kayıp doğurmaz; itiraz süreleri de işler. Kararın tebliğ edilmemiş olması sürenin hiç başlamadığı anlamına gelmeyebilir, çünkü öğrenme anı esas alınabilir. Bu nedenle blokeyi öğrendiğiniz tarihi ve öğrenme biçimini kayda geçirmek gerekir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Blokenin dayanağı ve dosyanızdaki isnat, izlenecek yolu tamamen değiştirebileceğinden, belge setinizle birlikte bir hukukçudan değerlendirme almanız önerilir.