Yüksek getiri vaadiyle başlayan yatırım ilişkilerinde iki farklı mağduriyet biçimi iç içe geçer: paranın kripto dolandırıcılık düzeneğine aktarılması ve bu düzeneğin bir halkası hâline gelen banka hesabına bloke konulması. Her iki senaryoda da belirleyici olan, para hareketinin zincir hâlinde belgelenmesidir. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri bu belgelendirmeyi mümkün kılan çerçeveyi oluşturur.
İki farklı mağdur profili, iki farklı strateji
Birinci grupta, parasını bir platforma yatırıp çekim talebi karşılıksız kalan yatırımcı vardır. İkinci grupta ise ilanla ya da tanıdık üzerinden yapılan bir alışveriş nedeniyle hesabına şüpheli para giren ve bu yüzden hesabına tedbir uygulanan kişi bulunur. İkinci grupta savunmanın ekseni, paranın gerçek bir hukuki ilişkiye dayandığını göstermektir. TCK'nın 282. maddesinde düzenlenen suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu bakımından bilme unsuru tartışıldığından, işlemin arka planı belgelenmelidir.
Toplanması gereken zincir kayıtları
- Banka havale ve EFT dekontları; açıklama alanındaki metinlerle birlikte
- Kripto varlık transferlerine ait işlem kimlikleri, cüzdan adresleri ve tarih-saat bilgileri
- Platformun sunduğu işlem geçmişi ve bakiye ekran görüntüleri
- Yatırım vaadini içeren mesajlaşmalar, tanıtım videoları ve sözde sözleşme metinleri
- Karşı tarafın kimlik, telefon ve sosyal medya hesaplarına ilişkin tüm bilgiler
Blokeye karşı ne talep edilir?
Hesap üzerindeki kısıtlamanın kaynağı her zaman aynı değildir. Kimi hâllerde soruşturma kapsamında verilmiş bir el koyma kararı, kimi hâllerde bankanın kendi risk değerlendirmesi söz konusudur. İlk yapılması gereken, kısıtlamanın hangi karara dayandığını yazılı olarak öğrenmektir. Adli bir karara dayanıyorsa, karara karşı öngörülen itiraz yolu ve süresi işletilir; itiraz dilekçesinde paranın kaynağını gösteren belgeler eksiksiz sunulmalıdır. Yalnızca "benim bu işle ilgim yok" beyanı, karar veren merci için değerlendirilebilir bir veri üretmez.
Yatırım mağduru açısından öncelik sırası
- Paranın son bulunduğu hesabın tespiti için savcılıktan araştırma talep edilmesi
- Varlıkların dağılmasını önlemek üzere koruma tedbiri taleplerinin gecikmeden yapılması
- Platformun Türkiye'de faaliyet izni bulunup bulunmadığının kayıt üzerinden kontrolü
- Aynı düzenekten zarar gören diğer kişilerin başvurularıyla dosyanın ilişkilendirilmesi
- Zararın tutarının, transfer tarihlerindeki değerler üzerinden kalem kalem hesaplanması
Sık görülen delil hataları
İşlem kimliklerinin not edilmeden platform hesabının kapatılması, mesajlaşmaların topluca silinmesi ve dekontların yalnızca uygulama ekranından fotoğraflanması, dosyayı zayıflatan başlıca davranışlardır. Banka kanalıyla yapılan her işlemin ıslak imzalı veya bankaca onaylı dökümünün alınması, sonraki aşamalarda tartışmayı büyük ölçüde bitirir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Blokenin dayanağı, işlem hacmi ve tarafların konumu izlenecek yolu değiştirdiğinden, dosyanızın kendi koşullarında hukuki destek almanız yerinde olacaktır.